Pasza pod lupą

Gru 18, 2017

W ostatnim czasie konsumenci zaczęli zwracać uwagę na jakość dostępnych produktów spożywczych, analizując etykiety, na których są szczegółowo opisane składniki w nich zawarte. Uogólniając jest przeświadczenie, że jesteś tym co zjesz, a chcąc być zdrowi musimy w naszej diecie stosować pokarmy dobrej jakości, najlepiej potwierdzoną badaniami. W bardzo prosty sposób tę zależność można przełożyć na żywienie zwierząt. Mianowicie pasze, które serwujemy naszym gospodarskim podopiecznym w znacznym stopniu wpływają na ich zdolności i możliwości produkcyjne, odporność organizmu, funkcjonowanie układu pokarmowego, rozrodczego. Chcąc uzyskać zdrowe cielę, dobrze rokującą jałówkę, wysokoprodukcyjną krowę, zdrową mamkę, wysokie przyrosty opasów należy zadbać o jakość skarmianej paszy.

Racjonalne wykorzystanie pasz objętościowych zależy od ich jakości i wartości pokarmowej, które są uzależnione od materiału paszowego, technologii produkcji i dodatków biologicznych, chemicznych. Określenie faktycznych wartości parametrów skarmianych pasz pozwoli na zaspokojenie wymagań pokarmowych zwierząt, adekwatnie do ich potrzeb bytowych i produkcyjnych.

Ocena chemiczna jakości kiszonek

            Jakość kiszonek obejmuje określenie składu chemicznego paszy. W zależności od stosowanej metody uzyskujemy różne parametry chemiczne. Najczęściej określane są: ADF, białko ogólne, NDF, pH, popiół surowy, skrobia, sucha masa, tłuszcz surowy, włókno surowe. Informacje te pozwalają na określenie jakości paszy i ułożenie zbilansowanej dawki pokarmowej.

            Optymalna zawartość suchej masy w najczęściej stosowanych kiszonkach z:

        kukurydzy 33%-35% (w zależności od dojrzałości ziarna)

        mieszanki zbożowo-strączkowej 25-30% (mleczno-woskowa dojrzałość ziarna)

        lucerna w czystym siewie lub w mieszance z trawami 30-40% (dwufazowy zbiór).

            Po otrzymaniu wyników badań laboratoryjnych często trudno odnieść się do parametrów (tab. 1), czy są one zbliżone do ideału. Parametrem określanym w kiszonce z kukurydzy jest ADF. Jego wartość informuje o strawności paszy. O możliwościach pobraniu paszy przez zwierzęta świadczyć może zawartość NDF, która nie powinna przekraczać 39%. Na intensywność procesów fermentacyjnych przebiegających w kiszonce wskazuje kwasowość kiszonki (pH). Stopień intensywności tych procesów zależy m.in. od zawartości s.m. i zawartości cukrów. Kwasowość kiszonki z kukurydzy o zawartości s.m. 30-35% kształtuje się na poziomie 4,0-4,2, im wyższa zawartość s.m. tym pH wzrasta.

            Do oceny jakości kiszonek używany jest procentowy udział kwasów mlekowego, octowego i masłowego w sumie kwasów. Jeśli w kiszonce jest znaczny udział kwasu masłowego, niska zawartość kwasu mlekowego a do tego pH>5,2, to intensywnie zachodzą procesy gnilne. Taka kiszonka ze względu na niestabilność odznacza się niską jakością.

Tabela 1. Wskaźniki jakości wybranych rodzajów kiszonek zawartości w s.m.

Wyszczególnienie
Kiszonka z kukurydzy
Kiszonka z lucerny
Kiszonka z traw
Kiszonka z GPS
ADF
max. 21
32
max. 30
max. 40
Białko ogólne
6-10
min. 20
min. 15
min. 12
NDF
max. 39
max. 42
max. 40
max. 55
Popiół surowy
max. 5,5
max. 11
max. 7
max. 6
Skrobia
<45
Sucha masa
33-35
35-45
30-40
Włókno surowe
max. 19
max. 28
max. 25
max. 30

Jakość mikrobiologiczna pasz

            Proces zakiszania materiału roślinnego jest inicjowany przez mikroflorę naturalnie bytującą na roślinach. Ta epifityczna mikroflora ukierunkowuje procesy fermentacyjne i przyczynia się do tworzenia określonych ilości kwasów organicznych oraz innych produktów fermentacji, a więc wpływa na jakość paszy. Mikroflora kiszonek jest odzwierciedleniem mikroflory gleby, z której były pozyskane rośliny. Na roślinach przeznaczonych do zakiszania występują bakterie tlenowe, bakterie beztlenowe i grzyby, które mają bezpośredni wpływ na jakość sporządzonej kiszonki. Na jakość kiszonki znaczący wpływ mają drożdże. Są to drobnoustroje tlenowe, namnażające się jako pierwsze w przypadku dostania się tlenu do kiszonki (rozszczelnienie silosu, wybieranie kiszonki). Namnażanie się drożdży w warunkach tlenowy z wykorzystaniem kwasu mlekowego, podnosi pH i umożliwia namnażanie się innych drobnoustrojów tlenowych, co w konsekwencji prowadzi do psucia się kiszonki. Szczególna uwagę należy zwrócić też na pleśnie. W kiszonce pojawiają się w znacznych ilościach, gdy ta ulegnie znaczącemu zepsuciu przez drożdże i inne bakterie tlenowe. Zauważenie pleśni na kiszonce wskazuje na jej bardzo złą jakość i wysokie prawdopodobieństwo skażenia mikotoksynami. Mikotoksynami najczęściej występującymi w kiszonce z kukurydzy są DON (deoksyniwalenol) i ZEA (zearalenon), a ta kiszonka jest ich głównym źródłem dla zwierząt. Ze względu na naruszanie szczelności beztlenowej przez ptaki, gryzonie, koty wysokie stężenie mikotoksyn fuzaryjnych obserwuje się w zewnętrznych partiach kiszonki. Najważniejszą toksyną pod względem toksyczności i wysokiego wskaźnika przenoszenia z paszy do mleka jest występująca w kukurydzy aflatoksyna B1. Wierzchnie warstwy kiszonek są szczególnie narażone na procesy psucia tlenowego, dlatego aby zadbać o jakość paszy, zdrowie zwierząt i pośrednio o jakość produkowanych surowców zwierzęcych należy dołożyć wszelkich starań w procesie sporządzania paszy.

            Warunkiem zdrowia zwierząt i dobrych wyników hodowlanych jest stosowanie wysokiej jakości pasz w żywieniu. Jednocześnie zagwarantuje nam to, że dostarczymy na rynek surowiec dobrej jakości, czyli taki jakiego poszukuje dzisiejszy konsument.

mgr inż. Oliwia Pawłowska

Skip to content