„Doskonalenie uprawy międzyplonów jako praktyki rolnictwa węglowego” to temat warsztatów przygotowanych przez IUNG – BIP w Puławach dla rolników i doradców województwa podlaskiego. Warsztaty odbyły się 16 września br. w Podlaskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Szepietowie i cieszyły się dużym zainteresowaniem.
– Postępujące zmiany klimatyczne spowodowały, że lata 2015–2024 były najcieplejszą dekadą w historii, a średnia temperatura na świecie w 2024 r. wyniosła 1,55 oC powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Globalne ocieplenie wywołane przez człowieka rośnie obecnie w tempie 0,25 oC na dziesięć lat. wiąże się to z poważnymi negatywnymi skutkami dla środowiska naturalnego oraz zdrowia i dobrostanu ludzi. Powoduje ryzyko wystąpienia niebezpiecznych i potencjalnie katastrofalnych zmian w środowisku globalnym. Należy utrzymać ocieplenie znacznie poniżej 2 oC i kontynuować działania na rzecz ograniczenia tego wzrostu do 1,5 oC – mówiła prof. dr hab. Grażyna Podolska omawiając Rolnictwo węglowe jako sposób na poprawę żyzności gleb.
Pani profesor przestawiła czynniki wpływające na zwiększenie zasobu materii organicznej w glebie poprzez stosowanie nawozów naturalnych (obornik, gnojowica), stosowanie nawozów organicznych (słoma, nawozy zielone, komposty, odpady z przemysłu rolno-spożywczego, pofermenty z biogazowni, biowęgiel, itp.), zrównoważone nawożenie mineralne, odpowiedni dobór gatunków i odmian roślin, właściwie skonstruowany płodozmian, z udziałem roślin bobowatych, gatunków jedno- i dwuliściennych (udział zbóż nie powinien przekraczać 40-66%), uprawa międzyplonów, roślin okrywowych, mulczowanie, konserwująca uprawa roli (zmniejszenie intensywność zabiegów uprawowych).
Prof. dr hab. Janusz Podleśny przedstawił znaczenie międzyplonów w produkcji rolniczej. Międzyplony i wsiewki śródplonowe powinny stanowić ważny element zmianowania ze względu na niekorzystny bilans reprodukcji i degradacji materii organicznej w glebie wynikający z dużego udziału zbóż i małego udziału roślin bobowatych w strukturze zasiewów oraz skracanie płodozmianów, a także koncentrację i specjalizację produkcji zwierzęcej co powoduje wzrost liczby gospodarstw nie prowadzących produkcji zwierzęcej oraz brak lub duża koncentracja nawozów naturalnych. Zasiewy te mają duże znaczenie agrotechniczne (zwyżka plonu roślin uprawnych, przerwanie następstwa zbóż po sobie, mniejsze zachwaszczenie łanu rośliny uprawnej, mniejsze porażenie roślin przez patogeny i szkodniki, duża wartość nawozowa międzyplonów), środowiskowe (dostarczenie do gleby materii organicznej, ograniczenie erozji gleby, polepszenie właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych gleby) i ekonomiczne (lepsza opłacalność produkcji, „ pasza dla zwierząt, dopłaty w ramach WPR). Uprawa międzyplonów w Polsce zyskuje na znaczeniu, bowiem powierzchnia ich uprawy z roku na rok znacznie zwiększa się Międzyplony ścierniskowe zajmują znacznie większą powierzchnię niż ozime. Taka zależność występuje od wielu lat i utrzymuje się także w kolejnych latach badań. Międzyplony uprawiane są obecnie głównie na przyoranie. Nieco większe wykorzystanie tych zasiewów na paszę występuje w rejonach z dużym nasileniem produkcji zwierzęcej. Wsiewki śródplonowe zajmują znacznie mniejszą powierzchnię uprawy niż międzyplony ozime i jare, przy czym ich wykorzystanie na paszę jest mniejsze niż na przyoranie, ale różnica w między sposobami wykorzystania nie jest tak duża jak w przypadku międzyplonów ozimych i jarych. Dużą zachętę do uprawy tych zasiewów stanowią dopłaty ARiMR, zwłaszcza wprowadzony w ostatnich latach ekoschemat „Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi” umożliwia uzyskanie dodatkowych środków finansowych za realizację praktyki „Międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe” polegającej na siewie międzyplonów ozimych lub utrzymaniu wsiewek śródplonowych w określonym terminie.
Dr hab. Alicja Sułek przedstawiła wyniki badań IUNG- PIB, które obejmują wpływ poplonów ścierniskowych na regenerację stanowiska po zbożach w 3-polowym zmianowaniu i międzyplony ozime, ich rolę w utrzymaniu żyzności gleby.
Warsztaty z zakresu doskonalenia uprawy międzyplonów jako praktyki rolnictwa węglowego zakończyły się dyskusją pomiędzy rolnikami i światem nauki.
Alina Maciąg
PODR Szepietowo
