W chowie masowym produkcja tuczników powinna odbywać się w oparciu o krzyżowanie towarowe (użytkowe). Krzyżowanie to w praktyce prowadzone jest dość często w sposób nieprawidłowy. Mniej uwag jest w stosunku do używanych knurów, czyli komponentów należących do linii ojcowskich, ponieważ najczęściej pochodzą z hodowli zarodowych i należą do polecanych do stosowania ras. Natomiast bardzo dużo zastrzeżeń budzi materiał żeński, a więc komponent linii matczynych. Loszki są dość często niewiadomego pochodzenia lub są mieszańcami ras nie zalecanych do krzyżowania.
Krzyżowanie towarowe jest najlepszą formą racjonalnego użytkowania czystych ras świń pod warunkiem, że jest przemyślane, bowiem kojarzenia przypadkowe dają bardzo mierne wyniki hodowlane i niestety ekonomiczne.

 

Krzyżowanie dwurasowe proste

locha knur
Locha rasy

Knur rasy
wielkiej białej polskiej
X
polskiej białej zwisłouchej
lub
lub
polskiej białej zwisłouchej
wielkiej białej polskiej
duroc
hampshire
pietrain
belgijska zwisłoucha
linia 990

W wyniku takiego krzyżowania należy oczekiwać efektu heterozji mieszańca, który przejawia się w:
- lepszym wykorzystaniu paszy o około 4%,
- korzystniejszych przyrostach dziennych o 6%;
- lepszej zdrowotności o 5%.

 

Pewną odmianą krzyżowania dwurasowego jest:

Krzyżowanie dwurasowe wsteczne
- polegające na tym, że lochę - mieszańca ras białych kojarzy się z knurem rasy matki.

locha knur
Locha mieszaniec
X
Knur czystej rasy
(wbp x pbz)
wbp
lub

Locha mieszaniec
X
Knur czystej rasy
(pbz x wbp)

pbz

Efekt heterozji uzyskiwany na tej drodze jest jednak znacznie mniejszy niż w innych systemach krzyżowania.
Loch mieszańców nie należy kryć knurem rasy ojca, można natomiast kryć knurem rasy matki.

 


Krzyżowanie trzyrasowe proste

Wariant I

locha knur
Locha
Knur rasy
mieszaniec dwurasowy
X
duroc
(wbp x pbz)
hampshire
lub
pietrain
(pbz x wbp)
belgijska zwisłoucha

linia 990

W wyniku takiego krzyżowania należy oczekiwać efektu heterozji mieszańca oraz efektu heterozji matki, które przejawiają się w:
- lepszym wykorzystaniu paszy o około 4%,
- korzystniejszych przyrostach dziennych o 6%,
- lepszej zdrowotności o 5%,
- większej liczbie odchowanych prosiąt o 6%.


Wariant II

locha knur
Locha rasy

Knur mieszaniec dwurasowy
wbp
X
du x pi
lub
belgijska zwisłoucha x pi
pbz
ha x pi

Uwaga! Przy oznaczaniu kojarzeń przy mieszańcach przyjęto zasadę, że na pierwszym miejscu jest rasa matki, a na drugim ojca, np. du x pi oznacza, że mieszaniec jest po losze duroc i ojcu pietrain.

Jeżeli rolnik będzie chciał poprawić użytkowość rozpłodową i rzeźną proponuję wariant I tego krzyżowania.
Jeżeli rolnikowi będzie bardziej zależało na podniesieniu wydajności rzeźnej, może przyjąć wariant II. W wariancie II nie można oczekiwać efektu heterozji matki, natomiast należy oczekiwać heterozji ojca, a w jej efekcie wzrostu liczby odchowanych prosiąt o 3%.

 


Krzyżowanie czterorasowe

locha knur
Locha

Knur rasy
mieszaniec dwurasowy
X
mieszaniec dwurasowy
(wbp x pbz)
du x pi
lub
ha x pi
(pbz x wbp)
bz x pi

du x bz

W wyniku takiego krzyżowania oczekuje się efektu heterozji mieszańca, efektu heterozji matki, efektu heterozji ojca, które przejawiają się w wartościach podanych w przykładach powyższych.
W krzyżowaniu towarowym realizowane są również efekty nie wynikające z heterozji (wybujałości), a z zsumującego się działania genów tzw. efekt nieliniowy i efekt pozycyjny.
Mięsność tuczników nie poprawia się przez heterozję, mięsność jak większość cech tucznych i rzeźnych jest średnią matki i ojca.

mgr inż. Irena Mancewicz - Rabiega

Dzisiaj jest 21.02.2018 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie