Jednym z elementów minimalnych wymagań cross-compliance jest zapewnienie warunków dobrostanu zwierząt.

Posiadacz świń oprócz przestrzegania ogólnych wymogów dotyczących ochrony zwierząt gospodarskich wynikających z Dyrektywy Rady 98/58/WE musi również zapewnić minimalną powierzchnię dla poszczególnych grup.

1. Wymagana powierzchnia kojca zwierząt utrzymywanych pojedynczo:

  • knur - co najmniej 6 m 2/szt. bez krycia w kojcu lub 10 m 2/szt. przy kryciu w kojcu,
  • lochy w okresie porodu i odchowu prosiąt ssących - co najmniej 3,5 m 2.
    Kojce knurów muszą być tak skonstruowane i usytuowane, by umożliwić im słyszenie, widzenie i wąchanie innych świń oraz zapewnić możliwość obrócenia się i możliwość odpoczynku w czystym, suchym miejscu.

2. Powierzchnia kojca zwierząt utrzymywanych grupowo w przeliczeniu na jedną sztukę.

Warchlaki i tuczniki o masie ciała:
- do 10 kg - co najmniej 0,15 m2
- powyżej 10 do 20 kg - co najmniej 0,20 m2
- powyżej 20 do 30 kg - co najmniej 0,30 m2
- powyżej 30 do 50 kg - co najmniej 0,40 m2
- powyżej 50 do 85 kg - co najmniej 0,55 m2
- powyżej 85 do 110 kg - co najmniej 0,65 m2
- powyżej 110 kg - co najmniej 1 m2

- knurki i loszki hodowlane o masie ciała 30 - 110 kg - co najmniej 1,4 m2.

3. Minimalna powierzchnia dla loszek po pokryciu i loch utrzymywanych grupowo (na jedną sztukę).

Lochy w okresie między 4 tygodniem po pokryciu do 1 tygodnia przed planowanym wyproszeniem utrzymywać należy grupowo. Pojedynczo można utrzymywać lochy w okresie między 4 tygodniem po pokryciu do 1 tygodnia przed planowanym wyproszeniem, w przypadku gospodarstw utrzymujących mniej niż 10 loch oraz w gospodarstwach powyżej tej granicy w budynkach oddanych do użytku przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w UE (okres przejściowy do 31.12 2012 r.).

Minimalna powierzchnia i wymiary kojców kształtują się następująco:

- lochy - 2,25 m2, przy czym w przypadku loch prośnych co najmniej 1,3 m2 powierzchni kojca powinno stanowić stałe podłoże i nie więcej niż 15% tego podłoża - otwory odpływowe;
- loszki po pokryciu - 1,64 m2, przy czym przynajmniej 0,95 m2 powierzchni kojca powinno stanowić stałe podłoże i nie więcej niż 15% tego podłoża - otwory odpływowe;
- minimalna długość kojca do 5 sztuk wynosi 2,41 m, natomiast powyżej 5 sztuk - 2,81m.

W przypadku utrzymania loch w grupie do 5 sztuk podaną powyżej powierzchnię należy zwiększyć o 10%, zaś w przypadku grupy powyżej 39 sztuk wymaganą powierzchnię można zmniejszyć o 10%.

Wymienione powierzchnie staną się obowiązujące od dnia 1 stycznia 2013 dla budynków oddanych do użytku przed 1 stycznia 2003 roku.

4. Zwierzętom utrzymywanym w systemie rusztowym należy zapewnić odpowiednią szerokość beleczek i otworów w podłodze szczelinowej.

Szerokość otworów w podłodze szczelinowej dla poszczególnych grup zwierząt powinna wynosić nie więcej niż:
- prosięta - 11 mm
- warchlaki, loszki i knurki hodowlane - 14 mm
- tuczniki - 18 mm
- loszki po pokryciu lub lochy - 20 mm.

Szerokość beleczki w podłodze powinna wynosić co najmniej:
- prosięta i warchlaki - 50 mm
- tuczniki, loszki i knurki hodowlane, loszki po pokryciu lub lochy - 80 mm.

Bardzo ważnym elementem w hodowli jest zapobieganie agresji świń utrzymywanych grupowo i prawidłowe postępowanie w takim przypadku. Odpowiedni dobór grup świń wpływa korzystnie na zachowanie w stadzie spokoju i dodatnio wpływa na wskaźniki produkcyjne.

Zapewnienie świniom stałego dostępu do materiałów absorbujących ich uwagę

Wszystkie świnie powinny mieć zapewniony stały dostęp do "materiału manipulacyjnego" (piłki, małe nieuzbrojone opony, wiszące łańcuchy, worki napełnione słomą lub sianem, drewno do obgryzania, kiszonkę z całych roślin kukurydzy itp.), który nie może jednocześnie stanowić dla nich niebezpieczeństwa. Najlepiej, jeśli są to przedmioty zawieszane, ponieważ świnie niechętnie zajmują się przedmiotami zabrudzonymi, śmierdzącymi.

Tworzenie grup świń

Tworząc grupę zwierząt, która przebywać będzie w jednym kojcu należy tworzyć ze zwierząt zbliżonych wiekiem i wagą (różnice w masie ciała nie powinny przekraczać 10%). Grupę najlepiej tworzyć ze zwierząt młodych, najpóźniej tydzień po odsadzeniu.

Przy grupowym utrzymaniu świń ważne jest zapewnienie takiej długości (powierzchni) stanowisk paszowych, by każde zwierzę miało jednoczesny dostęp do paszy. Dla świń zwłaszcza loszek i loch ważne jest podawanie pasz objętościowych (wysokowłóknistych, energetycznych), zapewniających im żucie, poczucie sytości.

W przypadku zauważenia w grupie świń wyjątkowo agresywnych zachowań lub skutków takiego zachowania i jeśli zawiodły dotychczasowe metody zapobiegania agresji, zwierzęta zarówno agresywne jak i ofiary takiej agresji powinny być z grupy usunięte, przynajmniej czasowo. Zwierzęta takie można utrzymywać pojedynczo. Podawanie środków uspokajających musi być skonsultowane z lekarzem weterynarii.

Postępowanie z maciorami i loszkami prośnymi

Prośne lochy i loszki w razie potrzeby należy odrobaczyć. Kojce i legowiska, w których umieszcza się maciory i loszki również muszą być wolne od pasożytów. Najlepiej jest przeprowadzić dezynfekcję pomieszczeń legowisk po uprzednim ich oczyszczeniu.

Przed spodziewanym proszeniem należy samicom zapewnić wystarczającą do zrobienia gniazda ilość materiału (np. sieczka, liście).

Na czas porodu za maciorą lub loszką powinna być zapewniona odpowiednia przestrzeń ułatwiająca proszenie w sposób naturalny lub wymagający pomocy ludzkiej.

Klatka dla macior z prosiętami powinna być tak skonstruowana by zabezpieczyć prosięta przed ewentualnym przygnieceniem przez maciorę.

Prosięta wraz z maciorą powinny przebywać minimum 28 dni. Wyjątkiem od tej zasady jest zagrożenie zdrowia lub życia maciory. Można także odsadzić prosięta od maciory w 21 dniu życia, jeśli przenoszone są do wyspecjalizowanego pomieszczenia, odizolowanego od miejsca w których przebywają maciory. Pomieszczenie takie powinno być wcześniej wyczyszczone i zdezynfekowane.

Zakaz wiązania i pętania świń oraz "drutowania"

"Drutowanie" nosów świń utrzymywanych w pomieszczeniach jest całkowicie zabronione. Zgodnie z ustawą o ochronie zwierząt jest to okrutne traktowanie zwierząt i podlega sankcjom karnym. Świnie utrzymywane w pomieszczeniu powinny mieć zapewnioną możliwość naturalnej dla nich potrzeby rycia, szczególnie loszki i lochy.

"Drutowanie" jest dopuszczalne u świń utrzymywanych jedynie w systemie otwartym. Bezwzględnie zakazane jest utrzymywanie świń na uwięzi oraz ich pętanie.

Tadeusz Kruszewski

Dzisiaj jest 21.02.2018 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie