W krajach UE spotyka się często puste stanowiska w oborach, bo brakuje kwoty. Ten sam problem dotyka również coraz większe grono naszych rolników. Przy wzroście wydajności krów w każdej oborze mogą pojawić się wolne stanowiska, gdy kwoty nie uda się powiększyć. Wtedy rozwiązaniem alternatywnym może być wzrost pogłowia bydła opasowego

Wcześniejsze zasuszanie krów

W obawie przed karą za przekroczenie kwoty wielu rolników wcześniej zasuszyło krowy skracając laktację. Jest to dość niebezpieczne postępowanie szczególnie w przypadku wysokowydajnych krów. Rasa holsztyńsko-fryzyjska, przy długim okresie zasuszenia jest podatna do otłuszczenia. Krowy kończące produkcję mleka hormonalnie przestawiają się na odkładanie tłuszczu i przy wydłużonym okresie spoczynku poprawiają kondycję w kierunku opasowym.

Dlatego należy takie sztuki żywić dawkami ubogimi w energię stosując dużo siana, słomy i ograniczoną ilością kiszonki ze starszych traw (10-15 kg) oraz odpowiednie dodatki dla krów zasususznych. Kiszonkę z kukurydzy, która jest paszą wybitnie energetyczną i tuczącą należy ograniczyć do minimum (3-5 kg). Przez cały okres zasuszenia kontrolować kondycję krów, aby nie dopuścić do zatuczenia. Na trzy tygodnie przed porodem należy stopniowo wprowadzać paszę treściwą w dawce od 0,5 do 3 kg i zwiększać ilość kiszonki z kukurydzy. W okresie tym niemożliwe jest otłuszczenie, gdyż pogarsza się apetyt, a zmiany w metabolizmie powodują "przestawienie" krowy na wytwarzanie siary.

Należy pamiętać, że krowy, które w okresie zasuszenia osiągają bardzo dobrą kondycję mają z reguły wydłużoną ciążę, co prowadzi do zwiększenia masy płodu i jest przyczyną ciężkiego porodu. Masa płodu często przekracza 50 kg, co utrudnia poród. Ponadto krowy zatuczone tracą apetyt w ostatnich 1-2 tygodniach ciąży i nie rozpoczynają laktacji z dobrą żernością. Niskie pobieranie pasz powoduje ujemny bilans energetyczny, który powoduje nadmierną ilość chorób metabolicznych, które nasilają się w stadzie (ketoza, przemieszczenie trawieńca, stłuszczenie wątroby, kwasica, trudności w rozrodzie oraz podatność na mastitis).

Dłuższy odchów cieląt przeznaczonych na sprzedaż

W gospodarstwach mlecznych hodowcy bardzo szybko pozbywają się cieląt głównie byczków niepotrzebnych do reprodukcji stada. Przy nadwyżkach mleka warto się zastanowić nad ich odchowem. Na 1 kg przyrostu cielę zużywa średnio 10 litrów mleka. Cielęta odchowane będą przyuczone do picia z wiadra oraz pobierania paszy treściwej i siana. Takie cielęta nadają się do transportu i mogą być sprzedane lub pozostawione na opas we własnym gospodarstwie. Na rynku ciągle brakuje odchowanych cieląt. Buhajki holsztyńsko-fryzyjskie mają szybkie tempo wzrostu i dobre przyrosty masy ciała przy bardzo złym umięśnieniu (tabela). Uzyskują niską klasyfikację, a ich mięso idzie do przerobu, bo nie nadaje się na wołowinę kulinarną.

Wykorzystać rasy mięsne do krzyżowania towarowego krów mlecznych

W dobrze prowadzonych stadach mlecznych do 30% krów o niższej wydajności można unasienniać nasieniem ras mięsnych. Dobry buhaj mięsny w inseminacji, to tysiące cieląt krzyżówkowych doskonale nadających się do opasu. Najbardziej popularną i zalecaną rasą do krzyżowania jest limousine i piemontese następnie simental mięsny, charolaise. Potomstwo po tych rasach osiąga dobre przyrosty, bardzo dobre umięśnienie, małe otłuszczenie, doskonałą jakość mięsa oraz wysoki jego udział w tuszy i łatwe porody. Najmniej popularna jest rasa hereford i angus, które z racji mniejszego kalibru nie poprawiają istotnie tempa wzrostu mieszańców a ich tusze łatwo się otłuszczają. Natomiast rasy te doskonale nadają się na krowy mamki w najtrudniejszych warunkach środowiskowych.

Rasa belgijska błękitno-biała (dostępne nasienie) - buhaj tej rasy to prawdziwy kulturysta wśród bydła mięsnego. Na skutek selekcji 80% populacji jest nosicielem genu podwójnego umięśnienia zadu, co daje bardzo szeroką rozłupaną polędwicę. Jednak największe wrażenie wywołuje potężnie umięśniony zad z wydatnymi szynkami oraz bardzo dobrze umięśnione łopatki. Te olbrzymie mięśnie są rozmieszczone na stosunkowo delikatnym kośćcu. Wydajność rzeźna opasów wynosi pow. 70%. Z bydła tego uzyskuje się bardzo dużą masę surowca o wyrafinowanych walorach kulinarnych poszukiwanego i cenionego przez hurtowników i restauratorów.

Hodowcy belgijscy w tej rasie szczególnie cenią: wybitne umięśnienie, bez tendencji do odkładania tłuszczu, wysoką efektywność wykorzystania pasz, niezwykle łagodne usposobienie przy grupowym utrzymaniu, łatwość porodów cieląt krzyżówkowych; rasę BBB uznano za doskonały komponent do kojarzenia z rasami mlecznymi.

Wyniki doświadczenia przeprowadzonego w Belgii
Rasa
Masa w wieku
12 miesięcy
kg
Dzienne zużycie paszy
kg
Przyrost dobowy
kg
Zysk dzienny FB
BBB
508
5,2
1540
+ 121,00
BBB x hf
514
6,0
1490
+ 29,00
hf
490
6,5
1380
-2,00
BBB - rasa belgijska błękitno-biała; hf - rasa holsztyńsko-fryzyjska; BBB x hf - krzyżówka towarowa.

Cielęta krzyżówkowe mają gabaryty i masę porównywalne z parametrami cieląt hf i dopiero w wieku ok. 6 miesięcy następuje szybki rozwój mięśni zadu, szczególnie ud oraz łopatki i zmienia się umaszczenie niektórych partii ciała. W woj. wielkopolskim przeprowadzono bardzo udany eksperyment, wykorzystując 4000 porcji nasienia buhajów BBB przekazanego z Belgii. Staranny dobór krów h f do krzyżowania towarowego pod względem łatwości porodów (budowa zadu) sprawiły, że nie odnotowano ani jednego porodu ciężkiego wymagającego interwencji lekarza weterynarii.

Stanisław Nowowiejski

Dzisiaj jest 22.11.2017 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie