Hodowla i ocena po uspołecznieniu jest zarządzana przez rolników zrzeszonych w Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka. Hodowcom i dostawcom mleka niezbędne są wyniki i informacje z kontroli użytkowości mlecznej do nowoczesnego prowadzenia stad i produkcji mleka wysokiej jakości.

Hodowla i ocena

W Polsce, wzorem państw o rozwiniętej hodowli, od szeregu lat następowały ewolucyjne zmiany w organizacji hodowli i ocenie bydła mlecznego, zmierzające do zarządzania nią przez hodowców. W 1995 roku osiemnaście związków regionalnych hodowców bydła i dwa związki rasowe stworzyły organizację o nazwie Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka z siedzibą w Warszawie. Organizacja ma zasięg krajowy, a jej głównym celem jest obrona praw i interesów hodowców bydła mlecznego.

Federacja po wieloletnich staraniach przejęła ocenę i hodowlę bydła mlecznego następującymi aktami prawnymi:

  • Od 1 lipca 2004 roku na podstawie Decyzji nr 88/2004 z dnia 26 lutego 2004 roku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka została upoważniona do prowadzenia ksiąg hodowlanych bydła ras mlecznych.
  • Od 1 lipca 2006 roku Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka na mocy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 października 2005 roku przejęła od Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt realizację zadań z zakresu oceny wartości użytkowej bydła mlecznego.

Przejęcie oceny wraz z kadrą pracowników odbyło się sprawnie, a hodowcy nie odczuli żadnych utrudnień związanych z funkcjonowaniem kontroli użytkowości mlecznej w swoich gospodarstwach.

Wyniki oceny służą hodowcom i producentom mleka

Podstawowym wykonawcą oceny użytkowości mlecznej w gospodarstwie jest zootechnik, którego zadaniem jest terminowe i rzetelne wykonywanie próbnych udojów oraz prowadzenie dokumentacji hodowlanej. Nadzór nad grupą zootechników oceny pełni inspektor nadzoru, który organizuje pracę podległym pracownikom i dba o jej przebieg zgodny z obowiązującymi standardami. Jego zadaniem jest również doradztwo, szczególnie w zakresie interpretacji wyników oceny i możliwości ich wykorzystania.

Pobrane próbki mleka indywidualnie od każdej krowy są badane w Laboratorium Oceny Mleka w Białymstoku, ul. Plażowa 17, gdzie oceniane są parametry: procentowa zawartość - białka, tłuszczu, suchej masy; poziom mocznika; liczba komórek somatycznych.

Obszerna informacja o wynikach oceny oferowana jest w dziesięciu raportach wynikowych: RW-1 Wyniki stada - sprawozdanie okresowe; RW-2 Raport z próbnego udoju; RW-3 Analiza cech płodności stada; RW-4 Młode bydło i stan cieląt; RW-5 Wyniki próbnych udojów; RW-6 Przewidywane zdarzenia w stadzie; RW-7 Wyniki oceny wartości hodowlanej krów; RW-8 Analiza zawartości komórek somatycznych; RW-9 Wydajności narastające krów (wyniki roczne dla krów; RW-10 Wyniki stada wg ras.

Rolnikom do bieżącej pracy nad stadem niezbędne są między innymi następujące informacje i wyniki z kontroli użytkowości mlecznej:

  • zawartość komórek somatycznych w mleku u poszczególnych krów - pozwala ocenić zdrowotność wymion. Powtarzająca się zawartość powyżej 250 tys./ml stanowi zagrożenie,
  • zawartość mocznika w mleku - informacja służy do oceny żywienia i poprawy dawek żywieniowych. Pożądana ilość mocznika w mleku; od 150 do 250 mg/l (USA nawet do 300 u krów wysoko wydajnych). Przy 150 mg/l występuje podejrzenie niedoboru białka w dawce, a przy 300 mg/l mleka zbyt wysokiego poziomu białka w dawce,
  • zawartość tłuszczu i białka w mleku - nagłe zmiany tych parametrów w mleku wskazują na błędy żywieniowe,
  • rejestracja danych dotyczących rozrodu (ruje, pokrycia, wycielenia, poronienia, leczenia itp.).

Stanisław Nowowiejski

Przeciętne wydajności ocenianych krów mlecznych (wszystkie rasy i sektory) 2005 rok
Województwo
Region
Liczba ocenianych
Krów na oborę
% krów ocenianych
Przeciętna wydajność
krów**
obór
mleka
kg
tłuszczu %
białka
%
Lubelskie
35 042,80
1 739
20
13,9
5 968
4,2
3,32
Łódzkie
24 675,70
1 203
21
10,8
6 272
4,2
3,29
Małopolskie
7 424,90
564
13
4,7
5 760
4,13
3,3
Mazowieckie
73 741,20
3 278
22
13,9
6 040
4,17
3,29
Podkarpackie
5 700,50
480
12
5
4 873
4,04
3,3
Podlaskie
55 620,90
2 126
26
14,8
6 489
4,21
3,31
Świętokrzyskie
6 371,10
476
13
6,2
5 954
4,17
3,3
PARZNIEW*
208 577,10
9 869
21
11,9
6 129
4,19
3,3
Dolnośląskie
19 563,00
276
71
39,1
7 386
4,25
3,35
Lubuskie
8 906,10
98
91
34,3
7 894
4,05
3,37
Opolskie
24 281,10
399
61
45,8
6 813
4,3
3,33
Śląskie
11 315,60
306
37
18,4
6 820
4,21
3,33
Wielkopolskie
107 030,50
3 239
33
38,8
6 850
4,22
3,36
POZNAŃ*
171 096,30
4 318
40
36,6
6 954
4,22
3,35
Kujawsko-Pomorskie
47 580,00
1 714
28
28,8
6 638
4,23
3,31
Pomorskie
26 203,30
990
26
35,3
6 350
4,25
3,29
Warmińsko-Mazurskie
39 384,30
1 147
34
21,9
6 422
4,22
3,32
Zachodniopomorskie
18 623,20
381
49
46
6 663
4,13
3,32
BYDGOSZCZ*
131 790,80
4 232
31
28,7
6 528
4,22
3,31
POLSKA
511 464,20
18 419
28
18,9
6 508
4,21
3,32
*) regiony oceny PFHBiPM; **) średnioroczny stan krów ocenianych
Dzisiaj jest 22.11.2017 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie