Polityka prywatności

Print Friendly, PDF & Email

Zgodnie z art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 roku w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (zwane dalej: RODO) informujemy, iż:

1) Administratorem Państwa danych osobowych jest Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie, Szepietowo-Wawrzyńce 64, 18-210 Szepietowo (zwany dalej: PODR w Szepietowie).

2) Kontakt z Inspektorem Ochrony Danych w PODR w Szepietowie możliwy jest pod numerem tel. 86 275 8905 lub adresem e-mail: edeptula@odr-szepietowo.pl.

3) Jakie dane są gromadzone?

Korzystający z naszych serwisów pozostają anonimowi tak długo, aż sami nie zdecydują inaczej. Wynikające z ogólnych zasad połączeń realizowanych w Internecie informacje zawarte w logach systemowych (np. adres IP) są przez PODR w Szepietowie wykorzystywane w celach technicznych, związanych z administracją i wyświetlaniem strony. Poza tym adresy IP są wykorzystywane do zbierania ogólnych, statystycznych informacji. Informacje podane w formularzu są wykorzystywane przez PODR w Szepietowie do niezbędnych kontaktów z użytkownikami strony oraz dane zawarte w wysyłanej do nas wiadomości e-mail. Na naszej stronie używamy technologii takich jak: pliki cookie do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu ułatwienia korzystania ze strony. Dane będą przetwarzane do czasu posiadania udzielonej zgody.

4) Państwa dane osobowe będą przechowywane przez okres potrzebny do wyświetlenia informacji na stronie, zapamiętania ustawień, zestawieniu statystyk.

5) Mają Państwo prawo żądania od administratora dostępu do treści swoich danych oraz prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.

Mają Państwo prawo wniesienia skargi do UODO, gdy uzasadnione jest, że Państwa dane osobowe przetwarzane są przez administratora niezgodnie z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.

6) W jaki sposób chronione są informacje? Formularz wypełniany przez użytkownika realizowany jest za pomocą szyfrowanego protokołu transmisji danych.

7) Państwa dane osobowe, co do zasady nie są przekazywane poza obszar EOG. PODR w Szepietowie nie będzie przekazywał Państwa danych osobowych podmiotom trzecim, chyba że będzie tego wymagało wykonanie umowy z PODR w Szepietowie. Dane zostaną przekazane w celu i w zakresie koniecznym do prawidłowego i należytego wykonania zawartej przez Państwa z PODR w Szepietowie umowy, oraz zostaną Państwo o tym fakcie powiadomieni. PODR w Szepietowie może przekazać Państwa dane związane z wyświetlaniem strony do usługi Google Analytics.

8) Wyrażenie zgody jest dobrowolne i w każdej chwili można ją wycofać.

Siejesz rzepak – pamiętaj o niechemicznych czynnikach produkcji – Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie

Siejesz rzepak – pamiętaj o niechemicznych czynnikach produkcji


Print Friendly, PDF & Email

Zbliża się optymalny termin siewu rzepaku ozimego. Wielu rolników z uwagi na dobrą koniunkturę cenową, jak też ze względu na zalety wprowadzenia tej rośliny do zmianowania, zwłaszcza przy dużym udziale w strukturze zasiewów zbóż, podejmuje decyzję o uprawie rzepaku. Mając na względzie początkujących producentów pragnę zwrócić uwagę na kilka, głównie niechemicznych czynników plonotwórczych w technologii produkcji nasion rzepaku.

Wykorzystanie potencjału plonotwórczego i znaczenie czynników beznakładowych

Dane IHAR-PIB w Radzikowie wykazują, że plony rzepaku i wykorzystanie potencjału odmian w doświadczeniach i  produkcji jest różne. W 2009 roku wskaźnik wykorzystania potencjału plonowania przekroczył 60%. Biorąc pod uwagę ranking czynników agrotechnicznych kształtujących plon konkretnej odmiany rzepaku, najwyższy udział mają nawożenie oraz cała ochrona przed agrofagami nazywanymi czynnikami nakładowymi. Wśród niechemicznych czynników technologii największy udział w kształtowaniu plonu ma przedplon, uprawa roli i siew. Właśnie poziom czynników niechemicznych, zwanych beznakładowymi wpływa na produktywność i efektywność tych nakładowych. Generalnie należy podkreślić, że podstawowy, decydujący wpływ na biologię plonowania rzepaku ozimego ma agrotechnika letnio-jesienna. Jest ona ważna, gdyż po pierwsze wpływa na zimowanie czyli obsadę roślin plonujących, po wtóre ze względu na to, że generatywna inicjacja plonu ma miejsce jesienią a nie wiosną. Właśnie od 7 liścia, pod koniec października rozpoczyna się tworzenie zawiązków rozgałęzień produktywnych z łuszczynami i zawiązkami nasion w łuszczynie. Tworzy to główne elementy składowe plonu. Prof. W. Budzyński z UW-M w Olsztynie przedstawia to schematycznie w następujący sposób:

plon nasion z jednostki powierzchni = liczba roślin na jednostce powierzchni x liczba łuszczyn na roślinie x liczba nasion w łuszczynie x masa 1000 nasion

Letnio-jesienne czynniki plonotwórcze

Przedplon, udział rzepaku w zmianowaniu

Najlepszym przedplonem dla rzepaku są rośliny jednoroczne strączkowe (groch). W dalszej kolejności ziemniaki wczesne, mieszanki zbożowo-strączkowe, motylkowate wieloletnie, jęczmień, żyto, owies, pszenica. W praktyce udział zbożowych jako przedplonu jest szczególnie duży w gospodarstwach większych, które specjalizują się w uprawie gatunków technologicznie podobnych (zboża +rzepak) gdzie stanowią nawet 90-100%. Najczęstszym przedplonem rzepaku jest pszenica. Z badań wynika, że stanowi 50% przedplonów, a łącznie z jęczmieniem – 72%. Takie następstwo powoduje spiętrzenie prac i konieczność uproszczeń w pożniwnej uprawie roli oraz zabiegach doprawiających rolę, wykonywanych bezpośrednio przed siewem rzepaku. Po takim późnym przedplonie należy zmniejszyć ilość słomy w resztkach pożniwnych i płytko, bezpłużnie rozpulchnić wierzchnią warstwę gleby, nawet na krótko przed orką siewną.

Nie uprawiać rzepaku po sobie

Skutki dużego wysycenia zmianowań rzepakiem są następujące:

  • kompensacja chwastów, głównie rumianowatych, miotły zbożowej i przytulii
  • pogorszenie warunków fitosanitarnych (większe porażenie przez suchą zgniliznę kapustnych, czerń krzyżowych, szarą pleśń, cylindrosporiozę)
  • infekcja siedliska przez kiłę kapustnych (bardzo trudna do usunięcia) uniemożliwiająca kontynuację produkcji rzepaku
  • większe nasilenie występowania szkodników owadzich i ślimaków
  • masowe występowanie samosiewów rzepaku, jako chwastów fakultatywnych obniżających plon, a nade wszystko jakość surowca.

Powyższe skutki powodują wzrost kosztów produkcji o 20-25%.

Względy fitosanitarne powodują, że zwiększenie udziału rzepaku powyżej 20-25% w strukturze zasiewów (uniemożliwiające zachowanie 3-letniej przerwy w zmianowaniu) jest przyczyną spadku plonu nasion i wyraźnego pogarszania się jakości surowca. Duży udział rzepaku w zmianowaniu skutkuje masowym występowaniem samosiewów. A to z kolei zagęszczeniem łanu jesienią, przez to gorsze zimowanie, większe wyleganie, nierównomierne dojrzewanie. Wielokrotne przekrzyżowania międzypokoleniowe i międzygatunkowe prowadzą do zwiększenia zawartości kwasu erukowego, glukozynolanów oraz zmniejszenia zawartości kwasu oleinowego. Następuje kompensacja niektórych gatunków chwastów i zmniejsza się efektywność substancji czynnych herbicydów w takich warunkach. Odchwaszczenie staje się mniej skuteczne i droższe. Zagrożenie szkodnikami takich plantacji jest co najmniej dwukrotnie większe, a ochrona kosztowniejsza. Wreszcie duża ilość samosiewów tego gatunku wzbogaca glebowy bank chwastów fakultatywnych (kiełkujących z osypanych nasion) zachowując przez 8 lat zdolność kiełkowania.

Uprawa roli

Klasyczny sposób uprawy roli przewiduje wykonanie orki pożniwnej, jej pielęgnację i orkę siewną wraz z doprawiającymi zabiegami przedsiewnymi. Na taki sposób uprawy pozwalają tylko niektóre przedplony jak jęczmień ozimy, groch siewny, mieszanki zbożowo-strączkowe na kiszonkę.

Podorywkę zaleca się przeprowadzić jak najszybciej po zebraniu przedplonu. Powinna być płytka na ok. 8 cm przebronowana zgodnie z kierunkiem orki. Bronowanie należy powtarzać w miarę wschodów chwastów aż do orki przedsiewnej.

Orkę siewną zaleca się wykonać na trzy tygodnie przed planowanym terminem siewu. Następuje wtedy naturalne osiadanie gleby, co przywraca podsiąkanie i właściwą wilgotność w strefie kiełkowania nasion. Wówczas można oczekiwać, że nasiona zostaną wysiane na jednakową głębokość, nastąpią wyrównane wschody a także właściwe rozprowadzenie substancji czynnej herbicydów doglebowych w wierzchniej warstwie roli i ich chwastobójcza skuteczność.

Najnowsze badania naukowe dowodzą, że orka średnia na głębokość ok. 20 cm po standardowej uprawie pożniwnej nie różnicuje pokroju roślin jesienią, zimowania, elementów składowych plonu i wydajności z 1 ha. Dopiero zmniejszenie głębokości orki do 10 cm wywołuje statystyczny istotny spadek plonu, rzędu 3-4 dt z ha. Pierwszym stopniem jej uproszczenia jest wykonanie orki zasadniczej bezpośrednio przed siewem. Przyspieszenie osiadania gleby, w takim przypadku zaleca się dokonać poprzez zastosowanie odpowiednich wałów w czasie orki lub bezpośrednio po niej.

W zabiegach doprawiających stosowanych bezpośrednio przed siewem trzeba koniecznie przed redlicą wysiewającą ugnieść glebę wałem strunowym i umieszczać nasiona w glebie tak, aby nie pozostawały na wierzchu roli.

Skutki opóźnienia orki siewnej są w plonie mniejsze niż skutki rezygnacji z zespołu upraw pożniwnych. W sytuacjach agrotechnicznych, w których trzeba zrezygnować z pełnego zespołu upraw pożniwnych, stosuje się powierzchniowe spulchnienie roli bez jej odwracania połączone z zerwaniem ścierniska, jego częściowym pokruszeniem i płytkim przemieszaniem z glebą. Wykonać to można przy użyciu różnych modyfikacji kultywatora (do średniej głębokości ok. 8 cm) lub talerzówki (ok. 4-5 cm) w zestawach uprawowych. Zabiegi te trzeba wykonać możliwie najwcześniej. Takiego postępowania uprawowego wymagają motylkowate drobnonasienne, szczególnie podczas suszy letniej. Zamiast podorywki zadarnioną glebę tniemy talerzówką lub tzw. zrywaczem ścierni albo narzędziem z gryzącymi elementami roboczymi. Innym sposobem jest rezygnacja z zespołu upraw pożniwnych z jednoczesną koniecznością uproszczenia bezpośrednich zabiegów przedsiewnych łącznie z zaniechaniem orki siewnej. Takie radykalne uproszczenia nie powinny stanowić corocznej zasady uprawy gleby. Rzepak w takich warunkach rozwija się dość słabo i nierównomiernie. Siew bezpośredni rzepaku wymaga specjalnych siewników i redlic, które tną ściernisko i wprowadzają nasiona na odpowiednią głębokość. Chwasty oraz wyrastające samosiewy gatunków przedplonowych należy zwalczać herbicydami o działaniu totalnym. W tej technologii należy stworzyć warunki lepszej, wczesnej konkurencyjności rzepaku w stosunku do chwastów przez nieco głębszy siew i mniejszą rozstawę rzędów. Jest w takim przypadku trudność w nawożeniu, gdyż nie podlegają mieszaniu z glebą. Wówczas zaleca się stosować technikę zlokalizowanego nawożenia, a uzupełniająco – dolistnie. Gospodarstwa mniejsze z reguły nie posiadają takiej techniki więc uciekają się do dwutygodniowego zaniechania uprawy ścierniska bądź uproszczonej uprawy ścierniska talerzówką albo kultywatorem podcinającym ścierń, przykrywając dość płytko nasiona chwastów i osypanego rzepaku, co ułatwia ich kiełkowanie. Jeśli na polu pozostała rozdrobniona słoma wówczas najlepiej sprawdzają się agregaty złożone z kultywatorów (kultywatory podorywkowe, podcinacze ścierni), talerzy wyrównujących i wału strunowego, rurowego lub pierścieniowego. Jednak opóźnienie i uproszczenie zabiegów pożniwnych podraża koszty orki siewnej.

Siew

Najważniejszym beznakłdowym czynnikiem plonowania rzepaku jest wczesny termin siewu. W województwie podlaskim optymalny termin siewu przypada do 10 sierpnia. Ma zapewnić osiągnięcie określonego pokroju roślin przed spoczynkiem zimowym. Liści w rozecie przed spoczynkiem zimowym winno być 7-10, osadzonych na krótkiej (tj. 4-5 cm wysokości) i grubej (0,5-1 cm średnicy) łodydze. Przeciętnie do uzyskania właściwego pokroju rzepak potrzebuje 75-80 dni z tzw. temperaturą efektywną (powyżej 5°C). Pokrój przed zimą jest ściśle skorelowany z pokrojem roślin plonujących bezpośrednio przed zbiorem tj. z liczbą rozgałęzień i łuszczyn na roślinie a także liczbą nasion w łuszczynie. Taki pokrój jesienią gwarantuje dobre zawiązywanie łuszczyn, zapewnia dobry wigor wiosną, dobrą konkurencyjność wobec chwastów w kwietniu i maju, małą wrażliwość na wyleganie przed zbiorem.

Tylko wczesny siew w terminie optymalnym gwarantuje właściwy rozwój systemu korzeniowego, a ten efektywnego wykorzystania wody i składników nawozowych. Rzepak zasiany we wrześniu nawet po łagodnej zimie jest zdecydowanie mniej wydajny. Wyniki ścisłych doświadczeń polowych wykazują, że obniżka plonu nasion na skutek opóźnienia siewu w optymalnym dla regionu terminie wynosi nawet 50 kg dziennie.

Rzepak wymaga równomiernego, wręcz precyzyjnego rozmieszczenia roślin na jednostce powierzchni. W bardzo intensywnych technologiach produkcji odmiany mieszańcowe można wysiewać w obsadzie 45-50 kiełkujących nasion na 1m2 pola. W technologiach średniointensywnych planowanych na plon nasion ok. 35 dt z ha, pożądana jest też mała obsada roślin populacyjnych na poziomie 70-80/m2 po wschodach, czyli 60-70 roślin plonujących (masa wysiewu 3,5-4,0 kg nasion). Zwiększenia masy wysiewu o 20% wymaga się w sytuacjach opóźnionego siewu, uproszczonej uprawy przedsiewnej i przesuszenia gleby bezpośrednio przed siewem. Najkorzystniejsza dla plonu jest rozstawa rzędów 18-20 cm. Węższa, pogarsza przewietrzanie łanu, przez co zwiększa się porażenie przez niektóre choroby. Szersza rozstawa zwiększa gęstość w rzędach, zmniejsza zimowanie, opóźnia czas zakrycia międzyrzędzi przez liście, co wydatnie zwiększa nieproduktywne straty wody. Wysiew w rozstawie 40-45 cm jest dozwolony wyłącznie przy planowanej pielęgnacji mechanicznej międzyrzędzi jesienią i wiosną.

Obsianie plantacji niekwalifikowanym materiałem jest poważnym błędem agrotechnicznym rodzącym negatywne skutki nie tylko obniżenia plonu, ale znacznego pogorszenia jego składu chemicznego poprze zwiększenie zawartości kwasu erukowego i glukozynolanów u tego gatunku. Do siewu mamy do dyspozycji 87 odmian “00” rzepaku, w tym 52 populacyjne i 35 mieszańcowych. Jest więc możliwość doboru odmiany do warunków danego regionu i gospodarstwa. Charakterystyka odmian znajduje się na stronie internetowej COBORU. Można skorzystać również z pomocy doradców.

Eugeniusz Stanisław Stefaniak