Najważniejszą zasadą, którą należy przestrzegać przy przechowywaniu zboża, to magazynowanie ziarna zdrowego, suchego, czystego i wolnego od szkodników zbożowo-mącznych. W naszych warunkach klimatycznych ziarno ma najczęściej wilgotność powyżej 14%, bywa też zanieczyszczone i ma temperaturę wyższą od 18°C. Głównym czynnikiem przyspieszającym szkodliwe procesy biochemiczne jest wilgotność ziarna i temperatura. Wilgoć i ciepło sprzyja rozwojowi mikroorganizmów (wirusy, bakterie, grzyby). W nawilżonych warstwach ziarna uaktywniają się procesy życiowe m.in. pleśni. Zjawisko to nie zauważone w porę prowadzi do psucia i obniżenia jakości ziarna. Do zalecanych zabiegów przygotowujących ziarno do przechowywania zalicza się: czyszczenie, suszenie, konserwację poprzez wymuszoną wentylację, zakiszanie, samokonserwację, dodawanie chemicznych środków konserwujących.

W zależności od metody konserwacji, ziarno może być przechowywane:
- w stanie suchym - wilgotność 14%, temperatura od 17-10°C
- w stanie schłodzonym do temperatury 5-10°C
- bez dostępu powietrza, w hermetycznie zamkniętych zbiornikach
- zakonserwowane środkami chemicznymi o wilgotności dowolnej
- zakiszane, wilgotność powyżej 22%.

Świeżo zebrane ziarno, zwłaszcza wilgotne, zawiera szereg zanieczyszczeń takich jak piasek, drobne kamienie, cząstki słomy, plewy, łuski zielone części innych roślin, nasiona chwastów. Po oczyszczeniu ziarna wilgotność może obniżyć się o 2-3%. Również wietrzenie - najstarsza i najbardziej naturalna metoda obniża temperaturę i zawartość wody w ziarnie.

Oto kilka pojęć które określają jakość ziarna, na które można wpłynąć w okresie wegetacji lub podczas przechowywania zbóż:
- ogólny stan ziarna - ocena organoleptyczna ziarna (zapach, barwa, połysk), łącznie z oceną obecności szkodników zbożowo-młynarskich
- wilgotność ziarna - informacja o trwałości przechowalnianej ziarna
- zawartość białka - jest to iloczyn zawartości azotu w ziarnie i przyjętego dla poszczególnych gatunków współczynnika (pszenica 5,7; pszenżyto - 5,83; pozostałe zboża 6,25) wymagana wielkość zależy od przeznaczenia ziarna - na cele paszowe i konsumpcyjne powinno być go więcej, duży wpływ na zawartość białka w ziarnie ma poziom nawożenia azotowego
- liczba opadania - charakteryzuje stan aktywności enzymów amylolitycznych w ziarnie tj. stan fizjologiczny ziarna, informująca o trwałości przechowalniczej, informacja o tzw. ukrytym porastaniu ziarna
- gęstość ziarna w stanie zsypnym - masa określonej objętości ziarna łącznie z przestrzeniami międzyziarnowymi wyrażona w kg/hl, pośrednio określająca przydatność ziarna do przemiału.

Podczas przechowywania ziarna zbóż należy ograniczyć poziom zmian biologicznych ziarna, zahamować procesy "życiowe" ziarna, aby to osiągnąć musimy w szczególności:
- gromadzić i magazynować ziarno mokre przez kilka tylko godzin, po czym suszyć i schładzać do wymaganej temperatury i wilgotności,
- chronić składowane ziarno przed wodą gruntową, opadami deszczu, ptakami, gryzoniami,
- monitorować poziom wilgotności i temperaturę ziarna w silosie - nieuzasadniony wzrost temperatury może sygnalizować wzrost zagrożenia mikrobiologicznego - konieczna analiza próbki,
- możliwie często przewietrzać ziarno w trakcie magazynowania,
- prowadzić zapisy z pomiarów wilgotności i temperatury powietrza i ziarna, taka informacja pomoże wyjaśnić przyczyny wzrostu zagrożenia mikrobiologicznego.

Maria Siemieniako

Dzisiaj jest 20.04.2018 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie