Istota i funkcjonowanie podatku VAT

Podatek od towarów i usług jest powszechnie nazywany podatkiem od wartości dodanej (ang. Value Added Tax). Podatek ten jest podatkiem pośrednim, który w całości przekazywany jest do budżetu państwa. W Polsce stanowi on najważniejsze źródło zasilania budżetu państwa.

Zasady funkcjonowania podatku od towarów i usług w tym także w rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie zostały określone w ustawie o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 54, poz. 535).

Zgodnie z ustawa opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:

  1. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju,
  2. eksport towarów
  3. import towarów na terytorium kraju,
  4. wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju
  5. wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Podatnikami  podatku są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą.

Obowiązek podatkowy VAT powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. W odniesieniu do przyjmowanych częściowo usług, usługę uznaje się również za wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę. Rolnicy rozliczający podatek VAT, podobnie jak i inni podatnicy VAT, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku VAT, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku VAT, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy. Podatnicy są obowiązani przechowywać ewidencje potwierdzone dla celów rozliczenia podatku oraz wszystkie dokumenty związane z tym rozliczaniem do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Podstawą opodatkowania  jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami  i innymi  dopłatami  o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

 

W systemie rozliczeń podatku VAT wyróżnione są: podatek należny i podatek naliczony.

Podatek należny jest podatkiem, który obciąża sprzedaż towarów i usług. Obecnie obowiązują na nieprzetworzone  produkty rolne dwie stawki 5% i 8% . Oznacza to, że przy sprzedaży mleka rolnik przy wystawianiu faktury VAT uwzględni 5 % podatek. Natomiast przy sprzedaży żywca wieprzowego czy wołowego uwzględni stawkę 8%.

Podatek naliczony jest podatkiem zapłaconym przy zakupie towarów i usług (np. zakupie materiału siewnego, pasz,  olejów napędowych, energii elektrycznej, materiałów budowlanych, maszyn rolniczych). Tylko koszty uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym upoważniają do rozliczenia kwoty VAT. W gospodarstwach indywidualnych występują tzw. koszty wspólne (brak odrębnych urządzeń pomiaru energii elektrycznej, odrębnej linii telefonicznej itp. dających  podstawę bezpośredniej dokumentacji). Obowiązek uzasadnienia sposobu podziału kosztów wspólnych spoczywa na podatniku.

W okresach rozliczeniowych obliczana jest różnica kwot podatku należnego i naliczonego. W przypadku, gdy większa jest wartość podatku należnego, podatnik jest zobowiązany przekazać różnicę kwoty VAT do urzędu skarbowego. W przypadku, gdy większa jest wartość podatku naliczonego, podatnik otrzymuje zwrot różnicy kwoty VAT z urzędu skarbowego lub obniża o nią podatek należny od swojej sprzedaży w następnym miesiącu lub kwartale. W sytuacji, gdy w danym miesiącu (lub kwartale) rolnik nie dokonał sprzedaży, tzn. brak jest podatku należnego, to kwota podatku za dany miesiąc (lub za dany kwartał), obniży podatek należny w następnym miesiącu (kwartale).

Rolnik rozliczający się z podatku VAT na zasadach ogólnych obowiązany jest składać deklaracje podatkowe (VAT-7) dla podatku od towarów i usług za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym powstał obowiązek podatkowy.

Podstawowa stawka obowiązująca zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług wynosi obecnie 23%. Załączniki do ustawy zawierają wykaz towarów i usług opodatkowanych obniżonymi stawkami podatku VAT wynoszącymi 8% i 5%. Stawka 0% stosowana jest w wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów i w eksporcie towarów po spełnieniu ustawowych wymogów. Równocześnie przepisy ustawy wskazują na zastosowanie wymienionych stawek podatku VAT w poszczególnych przypadkach.

                                                                                                                                                             Opracowanie

Anna Czarkowska

Dzisiaj jest 18.02.2018 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie