Spełnienie określonych celów każdego przedsiębiorstwa, w tym również gospodarstwa rolniczego zależy od umiejętności zarządzania. Spośród podstawowych funkcji zarządzania, funkcje planowania i kontroli wymagają odpowiednich danych o przedsiębiorstwie. Najobszerniejsze i najlepiej usystematyzowane źródło danych stanowi rachunkowość. Najczęściej określa się ją jako system pomiaru, rejestracji, klasyfikacji, prezentacji i interpretacji określonych zjawisk gospodarczych.

W obecnym ustroju gospodarczym, rolnik chcący aby jego gospodarstwo funkcjonowało według zasad rynkowych, winien spełnić cztery podstawowe warunki aby skutecznie nim zarządzać:

1. rozumieć zasady i ograniczenia funkcjonowania gospodarstwa rolnego,

2. posiadać umiejętność sporządzania długo- i krótkoterminowych planów, opartych na znajomości możliwości technicznych i finansowych gospodarstwa,

3. prowadzić rachunkowość zapewniającą właściwą kontrolę realizacji planów,

4. mieć znajomość istniejącego stanu gospodarstwa, na podstawie analiz danych uzyskanych z prowadzonej rachunkowości.

Dotrzymanie tych warunków, zapewni skuteczne zarządzanie gospodarstwem oraz wpłynie na wyeliminowanie często popełnianych błędów w zarządzaniu.

Dlatego tak istotne staje się dysponowanie dużą ilością informacji na temat bieżącej kondycji gospodarstwa.

Problem ten rozwiązuje prowadzenie rachunkowości w gospodarstwie rolnym. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na jakość danych rejestrowanych w trakcie jej prowadzenia, bo od tego zależy prawdziwość analizy działalności gospodarstwa rolniczego, a także trafność podejmowanych decyzji.
Rachunkowość wyrosła z potrzeby wspomożenia pamięci ludzkiej w kontroli zasobów i przebiegu działalności jednostki gospodarczej. Stała się systemem odzwierciedlania działalności jednostki gospodarczej.

Klasyczna rachunkowość dostarcza danych opisujących stan przeszły. Z praktyki krajów Europy Zachodniej wynika, że im bardziej gospodarką rządzi mechanizm rynkowy, tym zapotrzebowanie na dane z rachunkowości jest większe. Wykorzystanie ich w zarządzaniu wymaga jednak bardziej złożonych procedur przetwarzania. Dane dostarczane przez tradycyjną rachunkowość, uzupełniane danymi o zjawiskach gospodarczych w ujęciu fizycznym stanowią podstawę analizy jednostki gospodarczej, której celem jest uzyskanie informacji o procesach w przeszłości, a następnie ocena poziomu dochodowości i bezpieczeństwa egzystencji gospodarstwa.

Informacje tworzone przez rachunkowość służą ponadto otoczeniu gospodarstwa związanego z nim różnego rodzaju transakcjom gospodarczym i powiązaniami kapitałowymi. Związki jednostek gospodarczych z jego otoczeniem dotyczą przede wszystkim:

  • jego aktualnych właścicieli i potencjalnych inwestorów, którzy zainteresowani są głównie jego wynikami finansowymi i stopniem ryzyka prowadzonej działalności,
  • kredytodawców i pożyczkodawców - są oni zainteresowani stopniem płynności finansowej, warunkującym możliwość spłacenia przez nią zobowiązań oraz wypłacalnością, rzutującą na ocenę ryzyka kredytowego,
  • kontrahentów rynkowych - są oni szczególnie zainteresowani oceną ogólnej sytuacji finansowej jednostki i jej zamierzeniami na przyszłość,
  • instytucji i organizacji administracji państwowej, które zainteresowane są gromadzeniem informacji dla potrzeb statystyki gospodarczej wykorzystywanej w polityce gospodarczej i dochodowej.

W odniesieniu do gospodarstw rolniczych rachunkowością zainteresowani są ponadto:

  • rząd i Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które kształtuje politykę rolną a z chwilą integracji Polski z Unią Europejską będą zobowiązane do dostarczenia odpowiednich danych rachunkowości gospodarstw do Systemu Danych Rachunkowości Rolnej Unii Europejskiej (Farm Accountancy Data Network - FADN ),
  • Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dysponent funduszy publicznych dla gospodarstw rolniczych,
  • Urząd Skarbowy - w zakresie działów specjalnych produkcji rolniczej, płatności z tytułu podatku od towarów i usług, a w przyszłości podatku dochodowego.

Zainteresowanie tak wielu użytkowników rachunkowością sprawia, że musi ona być systemem:

  • wszechstronnym i jednocześnie spójnym wewnętrznie,
  • wiarygodnym i użytecznym,
  • naturalnym i terminowym,
  • kompletnym i porównywalnym.
Opracował: Paweł Śliwowski
Dzisiaj jest 22.01.2018 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie