Polityka prywatności

Print Friendly, PDF & Email

Zgodnie z art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 roku w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (zwane dalej: RODO) informujemy, iż:

1) Administratorem Państwa danych osobowych jest Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie, Szepietowo-Wawrzyńce 64, 18-210 Szepietowo (zwany dalej: PODR w Szepietowie).

2) Kontakt z Inspektorem Ochrony Danych w PODR w Szepietowie możliwy jest pod numerem tel. 86 275 8905 lub adresem e-mail: edeptula@odr-szepietowo.pl.

3) Jakie dane są gromadzone?

Korzystający z naszych serwisów pozostają anonimowi tak długo, aż sami nie zdecydują inaczej. Wynikające z ogólnych zasad połączeń realizowanych w Internecie informacje zawarte w logach systemowych (np. adres IP) są przez PODR w Szepietowie wykorzystywane w celach technicznych, związanych z administracją i wyświetlaniem strony. Poza tym adresy IP są wykorzystywane do zbierania ogólnych, statystycznych informacji. Informacje podane w formularzu są wykorzystywane przez PODR w Szepietowie do niezbędnych kontaktów z użytkownikami strony oraz dane zawarte w wysyłanej do nas wiadomości e-mail. Na naszej stronie używamy technologii takich jak: pliki cookie do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu ułatwienia korzystania ze strony. Dane będą przetwarzane do czasu posiadania udzielonej zgody.

4) Państwa dane osobowe będą przechowywane przez okres potrzebny do wyświetlenia informacji na stronie, zapamiętania ustawień, zestawieniu statystyk.

5) Mają Państwo prawo żądania od administratora dostępu do treści swoich danych oraz prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.

Mają Państwo prawo wniesienia skargi do UODO, gdy uzasadnione jest, że Państwa dane osobowe przetwarzane są przez administratora niezgodnie z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.

6) W jaki sposób chronione są informacje? Formularz wypełniany przez użytkownika realizowany jest za pomocą szyfrowanego protokołu transmisji danych.

7) Państwa dane osobowe, co do zasady nie są przekazywane poza obszar EOG. PODR w Szepietowie nie będzie przekazywał Państwa danych osobowych podmiotom trzecim, chyba że będzie tego wymagało wykonanie umowy z PODR w Szepietowie. Dane zostaną przekazane w celu i w zakresie koniecznym do prawidłowego i należytego wykonania zawartej przez Państwa z PODR w Szepietowie umowy, oraz zostaną Państwo o tym fakcie powiadomieni. PODR w Szepietowie może przekazać Państwa dane związane z wyświetlaniem strony do usługi Google Analytics.

8) Wyrażenie zgody jest dobrowolne i w każdej chwili można ją wycofać.

Orkisz – niegdyś zapomniany dziś poszukiwany – Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie

Orkisz – niegdyś zapomniany dziś poszukiwany


Print Friendly, PDF & Email

Orkisz to dawna forma pszenicy, którą powszechnie uprawiano w Europie Północnej, także w Polsce, jeszcze 100 lat temu. Dzisiaj przeżywa swój renesans, co związane jest z dynamicznym rozwojem rolnictwa ekologicznego oraz docenieniem walorów żywieniowych tego gatunku.

Jeszcze na przełomie XIX  i XX wieku powierzchnia uprawy orkiszu była większa niż innych pszenic chlebowych. Orkisz odegrał ważną rolę w wyhodowaniu nowoczesnych form pszenicy zwyczajnej, którym ustąpił miejsca na początku XX wieku.

Walory odżywcze

Uważa się że orkisz i jego przetwory mają korzystniejsze właściwości odżywcze niż pszenica zwyczajna. Wysoka zawartość białka w orkiszu – rzędu 13-17% jest wynikiem dużego udziału warstwy aleuronowej ziarniaków. W badaniach prowadzonych w Polsce średnia zawartość białka u ozimych i jarych form pszenicy orkisz była wyższa o 30-47% w porównaniu do pszenicy zwyczajnej. Co więcej, białko orkiszu charakteryzuje się wyższym stopniem strawności i wyższą jakością biologiczną. Strawność białka orkiszu przekracza 80%. Zawartość glutenu w mące orkiszowej jest wyższa niż w pszenicy zwyczajnej. Chleb z orkiszu charakteryzuje się silnym zapachem chlebowym, znakomitym smakiem i dłuższym utrzymywaniem świeżości. Orkisz jest wartościowym zbożem z uwagi na wysoką koncentrację składników pokarmowych. Między innymi charakteryzuje się wyższą zawartością tłuszczu na tle innych gatunków pszenicy. Szczególnie ważne są przyjazne dla serca i układu krążenia nienasycone kwasy tłuszczowe. W tłuszczu orkiszu występuje więcej fitosteroli. Dzięki nim orkisz obniża poziom cholesterolu we krwi. Orkisz zawiera więcej witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, E, D) w porównaniu do pszenicy zwyczajnej. Ponadto aktywność witaminy E pochodzącej z orkiszu jest o 1/3 większa niż z pszenicy zwyczajnej. Ponadto orkisz zawiera więcej witamin z grupy B: B1, B2 oraz PP (B3). Kolejną ważną cechą w ocenie walorów żywieniowych orkiszu jest zawartość składników mineralnych: podkreśla się wysoką zawartość żelaza, magnezu, fosforu i cynku. Z dojrzałego ziarna orkiszu produkowane są następujące grupy artykułów spożywczych: odplewione ziarno, ziarno prażone, mąka razowa i biała, otręby, płatki, kasze, makarony, pieczywo, ciastka, wafle, kawy i in.

Właściwości lecznicze

Oprócz walorów odżywczych, orkiszowi przypisywane są także właściwości lecznicze. Orkisz wzmacnia ciało, pozytywnie wpływa na krążenie krwi i usposobienie. Zaleca się go przy przeziębieniu, alergiach oraz chorobach wątroby i nerek. Zapobiega powstawaniu kamieni żółciowych. Dieta oparta na orkiszu pozwala obniżyć poziom cholesterolu we krwi.

Z leczniczych walorów orkiszu skorzystać można także nie spożywając go. Jego łuska doskonale nadaje się do wypełniania poduszek i materacy. Działają one dobroczynnie na krążenie, zwalczają bóle reumatyczne i bezsenność. Poza tym plewy mają też zastosowanie gospodarcze. Wykorzystuje się je jako paszę i ściółkę dla zwierząt. Plewy są dobrym materiałem ściółkowym kurzych gniazd – ptaki chętnie na nich siadają.

Uprawa ekologiczna

Orkisz bardzo dobrze nadaje się do uprawy ekologicznej. Znacznie trudniej uprawiać go z użyciem nawozów sztucznych gdyż wtedy wyrasta zbyt bujnie i wylega. To właśnie uprzemysłowienie i chemizacja upraw zbóż sprawiła, że popadł w zapomnienie w XIX wieku. Drugim czynnikiem, który spowodował, że wyparła go łatwiejsza w uprawie pszenica, był trudniejszy omłot ziaren tkwiących w dosyć dużych łuskach.

Wymagania

Orkisz ma dużą zdolność przystosowawczą do warunków ekstensywnej uprawy i jest tolerancyjny na niesprzyjające warunki środowiskowe. Maleje wówczas różnica w plonowaniu pomiędzy pszenicą zwyczajną a orkiszem, natomiast w wilgotnych i zimnych rejonach orkisz plonuje nawet wyżej niż pszenica zwyczajna. Jest odporniejszy na choroby źdźbła i kłosa (septoriozę kłosa, rdzę źdźbłową). Szczególnie odporny jest na wiele szczepów rdzy żółtej, która atakuje pszenicę głównie w północnej i środkowej Europie. Ponadto orkisz nie wymaga zaprawiania przed siewem, gdyż ziarno chronione jest przez twarde plewki.

Z tych względów zboże to jest bardzo cenne dla rolnictwa ekologicznego oraz do uprawy na terenach o podwyższonych wymaganiach ekologicznych (tereny okalające ujęcia wód, otuliny parków narodowych itp.).

Grażyna Karpińska

Źródło:
1. Sulewska M.: Powrót orkiszu, Farmer 24/2006, s. 24
2. Tyburski J., Babalski M.: Uprawa pszenicy orkisz. Poradnik dla rolników, Radom 2006