Nawozy naturalne są źródłem azotu, mogą więc niewłaściwie przechowywane punktowo zanieczyszczać zbiorniki wodne, jak również wody podziemne azotanami. Z tego względu zwraca się szczególną uwagę na przechowywanie nawozów naturalnych.

Przepisy prawne obligują więc posiadacza zwierząt do zagospodarowania nawozów w sposób, który nie zagraża środowisku naturalnemu.

Pojemność płyty gnojowej oraz pojemność zbiorników na gnojówkę i gnojowicę powinny mieć taką wielkość, aby zapewnić gromadzenie i przechowywanie tych nawozów przez okres co najmniej 6 miesięcy.

Warunki przechowywania nawozów naturalnych – nawozy płynne

Gnojówkę i gnojowicę, niezależnie od skali prowadzonego chowu lub hodowli zwierząt, przechowuje się wyłącznie w szczelnych zbiornikach o pojemności umożliwiającej gromadzenie, co najmniej 6-miesięcznej produkcji tego nawozu.

Zbiorniki te powinny być zbiornikami zamkniętymi od 1 stycznia 2011 r., w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 2004 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, z późn. zm.)

Do końca okresu obowiązywania Programu tj. do końca 2016 roku, należy dostosować powierzchnię lub pojemności posiadanych miejsc do gromadzenia i przechowywania nawozów naturalnych na okres co najmniej 6 miesięcy.

Warunki przechowywania nawozów naturalnych – obornik

Obornik należy przechowywać w sposób zabezpieczający przed przenikaniem odcieków do wód lub do gruntu:

  • w przypadku utrzymywania zwierząt na głębokiej ściółce - w budynku inwentarskim o nieprzepuszczalnym podłożu,
  • na płytach obornikowych; (obowiązkowo, podmioty prowadzące chów lub hodowlę zwierząt podlegające obowiązkowi posiadania pozwolenia zintegrowanego),
  • dopuszcza się złożenie obornika na pryzmie bezpośrednio na gruncie.

Obornik na pryzmie bezpośrednio na gruncie można przechowywać w okresie od 1 marca do 31 października, jednak nie dłużej niż przez 12 tygodni.

Pryzmy obornikowe należy lokalizować:

  • poza zagłębieniami terenu,
  • w odległości większej niż 20 m od linii brzegu wód powierzchniowych,
  • na terenach o spadku do 3%,
  • na glebach niepiaszczystych i niepodmokłych.

W przypadku potrzeby ponownego złożenia obornika na pryzmie w kolejnym sezonie wegetacyjnym, pryzmy lokalizuje się w innym miejscu.

Lokalizację pryzmy oraz datę złożenia obornika w danym roku na danej działce rolnik zaznacza na mapie lub szkicu działki.

Jeśli w gospodarstwie znajduje się nadmierna ilość nawozów naturalnych w stosunku do rzeczywistej pojemności ich przechowywania lub >170 kg N/ha UR, należy udokumentować, że nawozy usuwane są w sposób nieszkodliwy dla środowiska – znalezienie odbiorcy, umowy zbytu.

Wyszczególnienie

Dla zbiorników zamkniętych na płynne odchody (m)

Dla zbiorników otwartych o pojemności do 200 m3 oraz płyt obornikowych (m)

Od studni, linii brzegów, cieków i zbiorników (jeżeli obowiązujące przepisy nie stanowią inaczej).

20

20

Od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich

15

30

Od magazynów środków spożywczych, a także obiektów budowlanych przetwórstwa rolno-spożywczego

15

50

Od granicy działki sąsiedniej

4

4

Od budynków magazynowych ogólnych

5

10

Od silosów na zboże i pasze

5

5

Od silosów na kiszonki

5

10

Warunki przechowywania pasz soczystych

  • kiszonki składuje się w odległości ponad 20 m od linii brzegu wód powierzchniowych oraz źródeł i ujęć wody,
  • pasze soczyste przechowuje się na zabezpieczonym przed wyciekami gruncie, w silosach, na płytach lub na podkładzie z foli i sieczki oraz pod przykryciem foliowym

Sposób obliczania minimalnej wielkości miejsc do przechowywania nawozów naturalnych

Etapy wyliczania minimalnej powierzchni płyty obornikowej i zbiornika na gnojówkę oraz rocznej produkcji nawozów naturalnych i koncentracji zawartego w nim azotu:

  • obrót stada,
  • obliczenie: przelotowości zwierząt w grupie technologicznej i stanu średniorocznego a następnie DJP (dużych jednostek przeliczeniowych),
  • wyliczenie płyty i zbiornika na nawóz naturalny uwzględniając wypas (współczynniki)

obliczenie średniej rocznej wielkości produkcji nawozów naturalnych i koncentracji zawartego w nim azotu

Tab. 1. Sposób obliczania pojemności płyty obornikowej lub pojemności zbiornika na gnojowicę albo gnojówkę dla gatunków innych niż drób

Lp.

Rodzaj wyposażenia

Pojemność płyty/zbiornika na 1 DJP ( m3)

Współczynnik odliczenia okresu pastwiskowego

Współczynnik odliczenia systemu i wyposażenia

Pojemność płyty/zbiornika (m3)

1.

płyty obornikowe

2,70*)

A

-

X1 = 2,70 x A x nDJP

2.

zbiorniki na gnojówkę

1,80*)

B

F

X2 = 1,8 x B x F x nDJP

3.

zbiorniki na gnojowicę

7,80*)

C

F

X3 = 7,8 x C x F x nDJP

Źródło: opracowanie własne IZ PIB.

* W przypadku chowu krów mlecznych podane w tabeli pojemności płyty/zbiornika dotyczą kategorii krów mlecznych 1. Dla pozostałych kategorii krów (2 i 3) podane wartości należy zwiększyć odpowiednio o 10 i 20%.

Tab. 2. Sposób obliczania pojemności płyty obornikowej i pojemności zbiornika na gnojówkę dla drobiu

Lp.

Rodzaj wyposażenia

Pojemność płyty/zbiornika na 1 DJP ( m3)

Współczynnik odliczenia okresu pastwiskowego

Współczynnik odliczenia systemu i wyposażenia

Pojemność płyty/zbiornika (m3)

1.

płyty obornikowe

1,8

A

D, F

X1 = 1,80 x A x D x F x nDJP

2.

zbiorniki na gnojówkę

1,3

B

E

X2 = 1,30 x B x E x nDJP

Źródło: opracowanie własne IZ PIB.

  1. nDJP - liczba zwierząt w gospodarstwie wyrażona w DJP.
  2. X1-X3 – pojemność płyty obornikowej lub pojemność zbiornika na gnojówkę albo gnojowicę stanowiąca iloczyn liczby zwierząt w gospodarstwie wyrażonej w DJP i okresu pastwiskowego i pojemności płyty obornikowej lub pojemności zbiornika na gnojówkę albo gnojowicę na 1 DJP,
  3. A, B, C - współczynniki odliczenia okresu pastwiskowego - współczynnik ma zastosowanie jeśli utrzymywane w gospodarstwie zwierzęta korzystają z wypasu na pastwisku. Dla zwierząt utrzymywanych bez pastwiska wartość współczynników A, B, C przyjmuje wartość = 1. Dawka azotu z odchodów zwierząt na obszarach pastwisk nie może przekroczyć 170 kg N/rok.

A – dla płyt obornikowych,

B – dla zbiorników na gnojówkę,

C – dla zbiorników na gnojowicę,

4. D, E, F - współczynniki odliczenia ze względu na zastosowanie rozwiązania systemów utrzymania oraz wyposażenie techniczne

D – system bezściołowy dla drobiu,

E – podsuszanie pomiotu w chowie drobiu,

F – zadaszenie lub przykrycie nieprzepuszczalną folią płyty obornikowej,

5. Niezbędną powierzchnię płyt obornikowych (m2) w stosunku do jej pojemności (m3) wylicza się dzieląc wartość X1 przez deklarowaną wysokość składowania, wynikającą z posiadanych przez rolnika środków technicznych.

Tab. 3 Wartości współczynników odliczenia

Lp.

Gatunek, typ użytkowości zwierząt

Współczynnik

A

B

C

D

E

F

1.

Bydło mleczne

0,7

0,8

0,7

-

-

0,8

2.

Bydło mięsne

0,5

0,8

0,7

-

-

0,8

3.

Konie

0,7

0,8

-

-

-

0,8

4.

Owce

0,5

0,8

-

-

-

0,8

5.

Świnie

0,7

0,8

0,7

-

-

0,8

6.

Drób

0,8

0,8

-

0,7

0,8

0,8

Tab. 4 Współczynniki przeliczeniowe sztuk rzeczywistych zwierząt na DJP

Rodzaj zwierząt

Współczynnik przeliczania sztuk rzeczywistych na DJP

Rodzaj zwierząt

Współczynnik przeliczania sztuk rzeczywistych na DJP

Konie ras dużych / Konie pozostałe

Owce

Ogiery, klacze, wałachy

1,2

Owce powyżej 1 i 1/2 roku

0,1

Źrebaki powyżej 2 lat

1

Tryki powyżej 1 i 1/2 roku

0,12

Źrebaki od 1 roku do 2 lat

0,8

Jagnięta do 3 i 1/2 miesiąca

0,05

Źrebaki od 1/2 do 1 roku

0,5

Jarlaki tryczki

0,08

Źrebięta do 1/2 roku

0,3

Jarlaki maciory

0,1

Konie ras małych (m.in. hucuł, konik polski)

Drób

Ogiery, klacze, wałachy

0,6

Kury, kaczki

0,004

Źrebaki powyżej 2 lat

0,5

Kurki i kogutki do 18 tygodnia życia

0,0014

Źrebaki powyżej 1 roku

0,35

Gęsi

0,008

Źrebaki od 1/2 do 1 roku

0,2

Indyki

0,024

Źrebięta do 1/2 roku

0,12

Przepiórki

0,0003

Bydło

Perlice

0,003

Buhaje

1,4

Gołębie

0,002

Krowy

1

Strusie afrykańskie

0,2

Jałówki cielne

1

Strusie Emu i Nandu

0,1

Jałówki powyżej 1 roku

0,8

Inne

Jałówki od 1/2 do 1 roku

0,3

Jelenie

0,29

Cielęta do 1/2 roku

0,15

Daniele

0,12

Kozy

Lisy pospolite

0,017

Kozy matki

0,15

Lisy polarne

0,027

Koźlęta do 3,5 miesiąca

0,05

Jenoty

0,02

Koźlęta od 3,5 miesiąca do 1,5 roku

0,08

Norki samice

0,0036

Pozostałe kozy

0,1

Norki samce

0,007

Trzoda chlewna

Nutrie

0,007

Knury

0,4

Psy

0,05

Maciory

0,35

Króliki

0,007

Warchlaki od 2 do 4 m-cy

0,07

Szynszyle

0,001

Prosięta do 2 m-cy

0,02

Tchórze samice

0,002

Tuczniki

0,14

Tchórze samce

0,004

Inne zwierzęta o łącznej masie 500 kg, z wyłączeniem ryb

1

Tab. 5 Średnie roczne wielkości produkcji nawozów naturalnych i koncentracja zawartego w nich azotu w zależności od gatunku zwierzęcia, jego wieku i wydajności oraz systemu utrzymania

 

Małgorzata Wróblewska

Dzisiaj jest 21.02.2018 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie