Obowiązek wyznaczenia OSN i opracowania dla tych obszarów Programów działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych, wynika z Dyrektywy Azotanowej i spoczywa na Polsce od momentu przystąpienia do struktur Unii Europejskiej.

Do jego realizacji wyznaczono Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej (RZGW). Zasięg obszarów oraz Programy działań podlegają weryfikacji w cyklu 4-letnim. W latach 2004-2007 OSN obejmował 2% powierzchni kraju, w 2008 roku dokonano zmniejszenia ich powierzchni do 1,49%. Wzbudziło to niezadowolenie Komisji Europejskiej, która wysunęła zarzuty formalne: wezwała Polskę do usunięcia uchybienia – Naruszenie nr 2010/2063: nieprawidłowa implementacja do prawa Rzeczypospolitej Polskiej przepisów Dyrektywy Azotanowej (niepełne wyznaczenie wód wrażliwych i OSN oraz braki w Programach działań). W odpowiedzi, strona Polska podjęła rozmowy mające na celu przekonanie KE o braku konieczności radykalnego zwiększania powierzchni OSN, poprzez przedstawienie wyraźnie sformułowanych argumentów wskazujących na zdecydowaną przewagę pozarolniczych źródeł zanieczyszczenia wód w Polsce oraz przygotowanie ujednoliconego Programu działań dla wszystkich OSN, poprawionego zgodnie z uwagami Komisji.

Materiał wyjściowy do określenia OSN na lata 2012-2016 stanowiła ekspertyza pt. „Ocena presji rolniczej na stan wód powierzchniowych i podziemnych oraz wskazanie obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenia azotanami pochodzenia rolniczego" opracowana przez IUNG w 2011 r.

W wyniku weryfikacji, wskazano wody powierzchniowe położone na terenie województwa podlaskiego określone jako wrażliwe na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych wskazane jako jednolite części wód powierzchniowych, zwane dalej JCWP: Awissa, Brok do Siennicy, Brok od Siennicy do ujścia, Jabłonka, Liza, Nurzec od Siennicy do ujścia, Ślina od Rokitnicy do ujścia (rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie Nr 14/2012 z dnia 8 października 2012 r. (Dz. Urz. Woj. podlaskiego. z dn. 16 października 2012 r., poz. 2982).

Lp.

JCWP (rzeczne/jeziorne)

kod JCWP

Średnie stężenie azotu azotanowego w okresie pomiarowym  za lata 2007-2009*

1

Awissa

PLRW20001726157499

5,15 mg N-NO3/l;

2

Brok do Siennicy

PLRW2000172667649

8,760 mg N-NO3/l;

3

Brok od Siennicy do ujścia

PLRW200019266769

8,483 mg N-NO3/l;

4

Jabłonka

PLRW200017263429

8,847 mg N-NO3/l;

5

Liza

PLRW200017261549

4,000 mg N-NO3/l;

6

Nurzec od Siennicy do ujścia

PLRW20001926669

5,256 mg N-NO3/l;

7

Ślina od Rokitnicy do ujścia

PLRW2000192619499

7,292 mg N-NO3/l.

*(norma 2,2 mg N-NO3/l)

W zlewniach tych wód, na powierzchni 43591,32 ha wyznaczono trzy Obszary Szczególnie Narażone:,

  • Jabłonka,
  • Bug od Tocznej do Broku,
  • Dopływy Narwi od Lizy do Śliny

OSN obejmuje 167 obrębów geodezyjnych w tym:

  • 125 w powiecie wysokomazowieckim,
  • 35 w powiecie zambrowskim,
  • 7 w powiecie białostockim

Na wyznaczonych OSN zostały wprowadzone Programy działań:

  • dla obszarów szczególnie narażonych dopływy Narwi od Lizy do Śliny i Jabłonka rozporządzeniem nr 3/2013  Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia 25 lutego 2013r. (Dz. Urz. Woj. Podl. z dn. 7 marca 2013 r., poz. 1417).
  • dla obszaru szczególnie narażonego Bug od Tocznej do Broku - Program działań po uzgodnieniach z wojewodą podlaskim

Celem wprowadzenia programu jest poprawa stanu wód i przywracanie określonych przepisami prawa standardów ich jakości. Określono w nim kierunki i zakres działań oraz konieczne środki zaradcze, umożliwiające zmniejszenie zanieczyszczenia wód spowodowanego przez azotany pochodzące z działalności rolniczej.

Program działań obliguje wszystkich rolników do gospodarowania zgodnie z określonymi wymogami, które dotyczą w szczególności:

  • przestrzegania określonych terminów, zasad stosowania i dawek nawożenia,
  • właściwego przechowywania nawozów naturalnych, kiszonek i pasz soczystych,
  • prowadzenia dokumentacji wszystkich zabiegów agrotechnicznych, w szczególności związanych z nawożeniem,

Zdecydowana większość wymogów określonych w Programie działań obowiązuje już od 1 marca 2013 r. Działania inwestycyjne związane z dostosowaniem do wymogów powierzchni lub pojemności posiadanych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych należy wykonać do końca programu tj. do końca 2016 roku.

Małgorzata Wróblewska

Dzisiaj jest 21.02.2018 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie