Ochrona środowiska, to jedno z najważniejszych wyzwań dzisiejszych czasów. Ciągłe przemiany gospodarcze nie pozostają obojętne na środowisko. Człowiek w głównej mierze decyduje o stopniu jego niszczenia, zanieczyszczenia, skażenia, degradacji i przekształcania. Produkujemy coraz więcej opakowań jednorazowego użytku, które najczęściej trafiają na śmietniska. Czy wiemy jak zadbać o środowisko naturalne?

Zasady ochrony środowiska oraz warunki korzystania z jego zasobów, z uwzględnieniem wymagań zrównoważonego rozwoju, są nakazem dla współczesnego społeczeństwa. W działalności rolniczej istnieją pewne wymagania względem gospodarstw i zwane są zasadami cross-compliance. Rolnicy ubiegający się o dopłaty bezpośrednie zobowiązani są do przestrzegania tych zasad oraz utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze.

Ochrona przyrody a działalność rolnicza

Rolnictwo jest bardzo ważnym elementem krajobrazu i chociaż głównym celem gospodarstw rolnych jest produkcja oraz poprawa finansowa i rozwój gospodarstwa, to należy pamiętać o takich celach ekologicznych, jak ochrona: wód, gleby, powietrza oraz różnorodności biologicznej i krajobrazowej. Za główne źródła zagrożenia dla środowiska naturalnego ze strony działalności człowieka uważa się:

  • wprowadzanie intensywnych form gospodarowania w rolnictwie nasilających procesy erozyjne gleb,
  • utrzymanie dużych powierzchni monukulturowych,
  • nadmierną intensyfikacje łąk lub pastwisk (wczesne wypasy, koszenia, zwiększona obsada zwierząt)
  • zaniedbywanie i zaniechanie użytkowania łąk i pastwisk (przekształcanie w tereny zadrzewione),
  • osuszanie i eksploatacja obszarów wodno-błotnych,
  • wypalanie roślinności, ściernisk po żniwach,
  • zanikanie lokalnych: ras zwierząt gospodarskich i odmian roślin uprawnych.

W celu ochrony przyrody na gruntach ornych podejmowane są działania polegające na:

  • wprowadzaniu wielogatunkowego płodozmianu,
  • stosowaniu poplonów: wsiewek, poplonów ścierniskowych i ozimych,
  • zakładaniu pasów zadrzewień i nasadzeń sródpolnych,
  • utrzymaniu w należytym stanie gruntów ugorowanych i odłogowanych,
  • wdrażaniu zasad dobrej praktyki rolniczej,
  • zabranianiu wypalania roślinności na łąkach, pastwiskach, nieużytkach rolnych, rowach, ścierniskach, trzcinowiskach i szuwarach,
  • wdrażanie programów rolnośrodowiskowych,

Obowiązujący na terenie kraju Program Rolnośrodowiskowy jest głównym przedsięwzięciem w systemie ochrony przyrody i krajobrazu na wsi, skierowanym bezpośrednio do gospodarstw rolnych. Działanie to ma na celu czynne włączenie rolników w poprawę środowiska i zachowanie walorów przyrodniczych obszarów rolnych, jak również włączenie producenta rolnego w poprawę jakości środowiska oraz zwiększenia przyrodniczych obszarów wiejskich, które do tej pory było przede wszystkim działaniem urzędników, organizacji czy służb państwowych z zakresu ochrony środowiska i przyrody.

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko

Przedsięwzięcia inwestycyjne w rolnictwie, związane z chowem lub hodowlą zwierząt w liczbie nie niżej niż 60 DJP (dużych jednostek przeliczeniowych), inwentarza zostały zakwalifikowane do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W związku z tym wnioskodawca, który przedkłada wniosek o wydanie decyzji do organu administracji wraz z wymaganą dokumentacją budowlaną jest zobowiązany do przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Natomiast, jeżeli sporządzenie raportu nie jest wymagane wnioskodawca zobowiązany jest dołączyć informacje zawierające dane określające; rodzaj skali i usytuowania przedsięwzięcia, powierzchni zajmowanej nieruchomości, a także obiektu budowlanego, rodzaju technologii, przewidywanej ilości wykorzystywanej wody i innych surowców, materiałów, paliw oraz energii, rozwiązań chroniących środowisko, rodzaj i przewidywane ilości wprowadzanych do środowiska substancji lub energii przy zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko.

Zasady postępowania z odpadami zapewniającymi ochronę zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska

Zasady postępowania z odpadami, w sposób zapewniający ochronę życia zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a także odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, są integralną częścią programów opracowywanych przez sejmiki wojewódzkie, rady powiatów oraz gmin. Programy te określą sposoby postępowania z wszelkiego rodzaju odpadami i od bieżącego roku są wprowadzane w życie. Zgodnie z wymienionymi przepisami. odpady powinny być zbierane w sposób selektywny i w pierwszej kolejności poddawane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstania. Polecanym obecnie sposobem odzysku – recyklingu jest powtórne przetwarzanie substancji lub materiałów zawartych w odpadach, w tym także recykling organiczny. Recykling organiczny jest sposobem na unieszkodliwianie odpadów organicznych, poprzez kompostowanie tj. obróbkę tlenowa lub beztlenową w kontrolowanych warunkach, przy wykorzystywaniu mikroorganizmów np. produkcja biogazu z gnojowicy, ścieków komunalnych i innych odpadów organicznych. Opakowania i odpady opakowaniowe podlegają odzyskowi i wtórnemu skupowi, jako opakowania wielokrotnego i użytku i jako surowiec do przetworzenia, dlatego są prawne obligacje względem sprzedawców i użytkowników:

  • sprzedawcy produktów w opakowaniach są zobowiązani do przekazywania użytkownikom tych produktów informacji o dostępnych systemach zwrotu, zbiórki i odzysku, w tym recyklingu,
  • sprzedawcy substancji chemicznych bardzo toksycznych i toksycznych są obowiązani do pobierania kaucji za opakowania jednostkowe tych substancji w wysokości ustalonej przez ich producenta lub importera,
  • użytkownik substancji chemicznych jest obowiązany zwrócić sprzedawcy opakowania i odpady opakowaniowe po tych substancjach w celu ich przekazania producentowi lub importerowi za zwrotem pobranej kaucji,
  • sprzedawca detaliczny akumulatora ołowiowego (kwasowego) jest obowiązany przy jego sprzedaży do przyjęcia zużytego akumulatora, itp.

Utrzymanie czystości i porządku w gospodarstwach i gminach (z dniem 1 stycznia 2012 roku weszła w życie zmiana ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wprowadza ona nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi. Nowy system obejmuje wszystkie nieruchomości, w których zamieszkują mieszkańcy i zacznie funkcjonować od 1 lipca 2013 r.). W związku z tym każda gmina powinna mieć uchwalony regulamin utrzymania czystości i porządku na swoim terenie.

Regulamin ten jest aktem prawa miejscowego, uchwalonego przez radę gminy.
Gmina obowiązana jest do:

  • objęcia mieszkańców gminy zorganizowanym systemem odbierania wszystkich rodzajów odpadów komunalnych,
  • zapewnienia warunków do selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych,
  • prowadzenia wykazu umów zawartych na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości,
  • prowadzenia wykazu zbiorników bezodpływowych na ścieki,
  • do prowadzenia wykazu przydomowych oczyszczalni ścieków,
  • udostępnienia mieszkańcom informacji o punktach zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego pochodzącego z gospodarstw domowych.

Obowiązki właścicieli nieruchomości

  • wyposażenie nieruchomości w urządzenia do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymanie tych urządzeń w odpowiednim stanie technicznym i sanitarnym,
  • przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej gdy jest to możliwe lub wyposażenie nieruchomości w bezodpływowy szczelny zbiornik nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnie ścieków bytowych,
  • pozbywanie się zbieranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami,
  • udokumentowanie w formie umowy i dowodów płacenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych, opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych,
  • realizację innych obowiązków określonych w regulaminie gminy.

Zasady przechowywania i stosowania nawozów naturalnych (obornika, gnojówki i gnojowicy) zapewniające ograniczenie zanieczyszczeń wód związkami azotu i fosforu pochodzącymi ze źródeł rolniczych: 

  • nawozy naturalne w postaci stałej powinny być przechowywane w pomieszczeniach inwentarskich lub na nieprzepuszczalnych płytach, zabezpieczonych przed przenikaniem wycieku do gruntu oraz posiadających instalację odprowadzającą wyciek do szczelnych zbiorników. Z tym, że obowiązek wyposażenia gospodarstw w płyty gnojowe dotyczy tylko podmiotów, które prowadzą chów lub hodowlę drobiu powyżej 40000 stanowisk lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk o wadze ponad 30kg lub 750 stanowisk macior.
  • nawóz naturalny w postaci płynnej należy przechowywać wyłącznie w szczelnych zbiornikach o pojemności umożliwiającej gromadzenie co najmniej 4- miesięcznej produkcji tego nawozu,
  • dawka nawozu naturalnego, zastosowana w ciągu roku, nie może zawierać więcej niż 170 kg azotu (N) w czystym składniku na 1 ha użytków rolnych,
  • nawozy naturalne oraz organiczne w postaci stałej oraz płynnej powinny być stosowane w okresie od 1marca do dnia 30 listopada,
  • nawozy naturalne oraz organiczne powinny być przykryte lub wymieszane z glebą nie później niż następnego dnia po ich zastosowaniu, z wyjątkiem nawozów stosowanych w lasach oraz na użytkach zielonych.

Eugeniusz Mystkowski

Dzisiaj jest 24.11.2017 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie