Owoce spełniają przez cały rok ważną rolę w racjonalnym żywieniu człowieka. Pozyskiwane owoce w naszym klimacie zaspokajają przez cały rok zapotrzebowanie na witaminy i sole mineralne. W pełni lata powinniśmy jeść jak najwięcej na surowo, a na zimę przygotować przetwory. Poznajmy wartości odżywcze naszych rodzimych owoców:
• truskawki i poziomki zawierają dużo witaminy B, A i C, śladowe ilości boru, miedzi, magnezu, cynku, glinu i jodu, a także związki mineralne niezbędne do budowy tkanki kostnej
• porzeczki czerwone, białe a zwłaszcza czarne, zawierają cukry (16%), pektyny, kwasy organiczne, sole mineralne i witaminy: A, B1, B2, B6, E, H, PP, C (kilkakrotnie więcej niż cytryna)
• maliny zawierają kwasy organiczne, pektyny, witaminy A, B1, B2, C i sole mineralne (napar z suszonych malin lub syrop ze świeżych mają działanie napotne)
• aronia zawiera dużo witaminy P, C, B6, E, PP, A, mikroelementy, ponadto obniża ciśnienie krwi, działa uspokajająco i wzmacniająco, uelastycznia naczynia kapilarne
• borówka (czarne jagody) zawiera garbniki, kwasy organiczne, cukry, witaminy C, B, PP, sole mineralne, cynk, fosfor, miedź, magnez, wapń, żelazo oraz olejek eteryczny, związki goryczkowe i glukokininy obniżające zawartość cukru we krwi, chętnie jemy je na surowo bezpośrednio po zbiorze.

Chłodnik wieloowocowy
Składniki: po 2 szklanki porzeczek czerwonych i agrestu, szklanka malin lub czarnych porzeczek, 1 szklanka czarnych jagód, 1 l wody, łyżka mąki ziemniaczanej, 1/2 szklanki mleka, szklanka śmietany i cukier do smaku.
Wykonanie: owoce umyć włożyć do wrzącej wody, zagotować i od razu przetrzeć przez sito. Gorący przecier osłodzić do smaku, podprawić mąką ziemniaczaną wymieszaną z zimnym mlekiem, zagotować, odstawić do wystudzenia. Przed podaniem wlać do chłodnika śmietanę, wymieszać. Podawać z makaronem, grzankami lub z preparowanym ryżem podanym oddzielnie.

Krem czereśniowy
Składniki: serek waniliowy, łyżka cukru pudru, szklanka wydrylowanych i pokrojonych czereśni, galaretka owocowa (najlepiej w kolorze czerwonym lub zielonym).
Wykonanie: galaretkę przygotować wg przepisu, ale użyć nieco mniej wody, po ostudzeniu pokroić w drobne kosteczki. Połowę kostek rozłożyć do pucharków. Serek połączyć z cukrem i czereśniami - również rozłożyć do pucharków na galaretce. Wierzch posypać jeszcze drobniej pokrojoną galaretką i od razu podawać.

Lody poziomkowe
Skład: 25 dag poziomek, 10 dag cukru, 1/2 l słodkiej śmietanki.
Wykonanie: poziomki opłukać, osączyć i przetrzeć przez sitko, do przecieru dodać cukier i wymieszać. Śmietankę ubić, połączyć z przecierem i zamrozić.

Zupa z czarnych jagód
Skład: 1 l czarnych jagód, 1 l wody, szklanka śmietany, łyżka mąki ziemniaczanej, cukier do smaku.
Wykonanie: przebrane jagody wymyć na sicie, zmiksować i wlać do wrzącej wody, podprawionej mąką ziemniaczaną, osłodzić do smaku. Zagotować. Można ostudzić, ale można też podać na gorąco. Przed samym podaniem wlać śmietanę. Podawać z makaronem lub oddzielnie ugotowanymi lanymi kluskami.

Sok z czarnych jagód
Skład: 2 kg czarnych jagód, 40 dag cukru (można dodać mniej).
Wykonanie: jagody umyte i przebrane zagotować, wylać na sito, odcedzić. Zebrany sok wymieszać z cukrem, rozlać do słoików lub butelek, zamknąć i przez 15 minut pasteryzować. Nie należy robić soku z czarnych jagód zasypywanych cukrem i wystawianych na słoneczne okno, soki takie są najczęściej przefermentowane, zawierają alkohol i nie nadają się dla dzieci.

Płatki róży w cukrze
Skład: 10 dag płatków róży wielkoowocowej, 15 dag cukru pudru, 0,5 szklanki soku z cytryny.
Wykonanie: płatki róży opłukać i osączyć na lnianej ściereczce, usunąć jasne koniuszki (są gorzkie), wsypać do makutry i ucierać razem z cukrem aż do puszczenia soku, podczas ucierania dodawać sok z cytryny. Przełożyć do malutkich słoiczków i zamknąć.
Konfitura nadaje się do dekoracji tortów, mazurków i ciasteczek, jak również nadziewania pączków.

Kompot z agrestu i róży
Skład: 2 kg agrestu, łyżka płatków róży wielkoowocowej, 25-35 dag cukru, 1 l wody.
Wykonanie: umyć i przebrać agrest, można każdy nakłuć igłą, aby nie pękał podczas podgrzewania. Wypłukać i osączyć płatki róży, wsypać razem z agrestem do słoików. Z wody i cukru ugotować syrop i gorącym zalać owoce. Zamknąć słoiki i pasteryzować przez 15-20 min.

Dżem z wiśni i agrestu
Skład: 1 kg wiśni, 1 kg agrestu, 1 kg cukru
Wykonanie: umyte wiśnie wydrylować. W płaskim szerokim naczyniu zasypać wiśnie cukrem, a gdy puszczą sok wstawić do gotowania na wolnym ogniu, systematycznie usuwać wytwarzającą się pianę.
Umyty agrest zagotować w małej ilości wody i gorący przetrzeć przez sito. Przecier agrestowy odparować bez cukru w oddzielnym garnku, aby był gęsty. Do odparowanych wiśni dodać przecier agrestowy, wymieszać i jeszcze kilka minut razem podgotować. Gorący dżem włożyć do wyparzonych słoików i szczelnie zamknąć.

Dżem
z mirabelek
2,5 kg mirabelek, 1,5 kg cukru.
Dojrzałe owoce pozbawić pestek (najwygodniej jest wycisnąć je palcami) i z minimalną ilością wody (na dnie garnka) gotować najpierw same owoce, aby część się rozgotowała, następnie dodać cukier i odparować do odpowiedniej gęstości (wg uznania).
Mirabelki zawierają dużo pektyn, dżem ma więc dobrą konsystencję i ostry smak. Jest doskonałym dodatkiem do pieczywa, a przede wsystkim do przekładania ciast.

Konfitura z wiśni
1 kg wiśni, 1 kg cukru.
Wiśnie wydrylować, zasypać połową cukru i pozostawić aż puszczą sok. Następnie doprowadzić do wrzenia i po usunięciu piany zestawić z ognia do następnego dnia. Konfiturę podgrzać, dodać resztę cukru wymieszać, ponownie gotować jeszcze ok. 5 minut i gorącą konfiturę złożyć do wymytych i wyparzonych małych słoików, od razu szczelnie zamykając.
Konfitury z wiśni robi się mało, ponieważ jest bardzo słodka aby podawać ją jako dodatek do pieczywa. Najczęściej wykorzystywana jest do nadziewania pączków lub przygotowywania innych ciast lub do dekoracji.

Bożena Radziszewska

Dzisiaj jest 21.01.2018 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie